ATR (Average True Range)
ATR (Average True Range) là chỉ số đo biến động, bằng trung bình làm trơn theo cách Wilder của true range trong 14 nến gần nhất; true range là giá trị lớn nhất trong ba khoảng: cao trừ thấp, cao trừ đóng cửa trước, đóng cửa trước trừ thấp.
ATR (Average True Range) là trung bình của biên độ thực các nến gần nhất, tính bằng điểm. Nó cho biết giá đang dao động rộng hay hẹp, không cho biết hướng. ATR14 trên khung 5 phút và trên khung ngày là hai con số khác hẳn nhau.
Định nghĩa đầy đủ
ATR (Average True Range) là chỉ số đo biến động, bằng trung bình làm trơn theo cách Wilder của true range trong 14 nến gần nhất. True range của một nến là giá trị lớn nhất trong ba khoảng: cao trừ thấp, cao trừ giá đóng cửa nến trước, giá đóng cửa nến trước trừ thấp.
Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục, không phải tư vấn đầu tư và không đặt mức ATR nào làm tiêu chí giao dịch. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.
Những điều cần nhớ
- True range = max(cao − thấp, |cao − đóng trước|, |đóng trước − thấp|)
- ATR14 làm trơn theo Wilder: ATR mới = (ATR cũ × 13 + true range mới) ÷ 14
- ATR đo độ rộng dao động, không cho biết hướng giá
- Phiên 02/10/2026 khung 5 phút: ATR14 của VN30F1M từ 3,54 lên 4,94 điểm
- ATR của VN30F1M tính riêng từng hợp đồng, 13 nến đầu chưa có giá trị
Dữ liệu tính đến phiên 02/10/2026, phiên bản tính toán ms-v2, đã đối soát cuối ngày.
Công thức true range và ATR
Biên độ của một nến thường được hiểu là giá cao nhất trừ giá thấp nhất. Cách đo này bỏ sót khoảng trống giá: nếu nến mở cửa cách xa giá đóng cửa nến trước, phần chuyển động đó không nằm trong cao trừ thấp. True range sửa điều này bằng cách tính cả giá đóng cửa nến trước:
True range = max(Cao − Thấp; |Cao − Đóng cửa trước|; |Đóng cửa trước − Thấp|)
ATR là trung bình của true range qua N nến, với N thường là 14. Cách làm trơn do J. Welles Wilder đề xuất không phải trung bình cộng đơn giản mà là trung bình lũy tiến:
ATR mới = (ATR cũ × 13 + True range mới) ÷ 14
Mỗi nến mới đóng góp 1/14 vào ATR, phần còn lại là ATR của nến trước. Vì vậy ATR thay đổi chậm: một nến có biên độ lớn bất thường chỉ kéo ATR lên một phần nhỏ, và ảnh hưởng của nó tắt dần chứ không biến mất đột ngột sau 14 nến. Để biết một mức ATR là cao hay thấp, Stockup so nó với ATR ở cùng giờ của các phiên trước — xem bài biến động VN30F1M so với cùng giờ.
Ví dụ minh họa: nến có giá cao nhất 1.905, thấp nhất 1.900, giá đóng cửa nến trước 1.898. Ba khoảng lần lượt là 5; 7; 2 nên true range bằng 7 điểm — lớn hơn biên độ nến 5 điểm vì có khoảng trống 2 điểm so với nến trước. Nếu ATR cũ là 4 điểm thì ATR mới = (4 × 13 + 7) ÷ 14 ≈ 4,21 điểm.
Ví dụ trên VN30F1M phiên 02/10/2026
Biểu đồ dưới là đường ATR14 khung 5 phút của VN30F1M phiên 02/10/2026, hợp đồng 41I1GA000. Đây là đường của một chỉ số, không phải biểu đồ giá.
ATR14 của VN30F1M khung 5 phút, phiên 02/10/2026
ATR14: trung bình biên độ thực của 14 nến gần nhất (cách tính Wilder), đơn vị điểm. Tính riêng cho từng hợp đồng nên 13 nến đầu của hợp đồng chưa có giá trị.
Nến cuối: ATR14 = 4,94 điểm, bằng 0,26% giá đóng cửa.
Dữ liệu: VN30F1M · 5m · phiên 02/10/2026 · ms-v2 · final
Ở nến đầu phiên, ATR14 là 3,54 điểm; ở nến cuối phiên là 4,94 điểm. Giữa phiên có lúc ATR14 xuống 2,8 điểm. Nói cách khác, trong cùng một phiên, biên độ trung bình của một nến 5 phút dao động từ dưới 3 điểm đến gần 5 điểm.
Con số 4,94 điểm cuối phiên bằng khoảng 0,26% giá đóng cửa. Dạng phần trăm này — ATR chia cho giá — hữu ích khi so sánh giữa các giai đoạn có mặt bằng giá khác nhau, vì 5 điểm ở vùng giá 1.300 và 5 điểm ở vùng giá 1.900 không cùng ý nghĩa.
Điều ATR không cho biết: phiên 02/10/2026 VN30F1M giảm từ vùng 1.897 về 1.885. ATR tăng trong phiên này, nhưng ATR cũng tăng y như vậy nếu giá đi lên với cùng biên độ nến.
Cùng phiên trên chỉ số VN30
ATR14 của chỉ số VN30 khung 5 phút, phiên 02/10/2026
ATR14: trung bình biên độ thực của 14 nến gần nhất (cách tính Wilder), đơn vị điểm. Tính riêng cho từng hợp đồng nên 13 nến đầu của hợp đồng chưa có giá trị.
Nến cuối: ATR14 = 3,69 điểm, bằng 0,2% giá đóng cửa.
Dữ liệu: VN30 · 5m · phiên 02/10/2026 · ms-v2 · final
Chỉ số VN30 cùng phiên kết thúc với ATR14 khung 5 phút là 3,69 điểm, thấp hơn hợp đồng tương lai. Trong 15 phiên từ 14/09 đến 02/10/2026, ATR14 5 phút trung bình mỗi phiên của chỉ số đều thấp hơn của VN30F1M. Một lý do có thể là chỉ số được tính từ 30 cổ phiếu nên biên độ từng nến thường nhỏ hơn.
Đổi sang khung ngày, con số khác hẳn: ATR14 khung 1 ngày của chỉ số VN30 tại phiên 02/10/2026 là 26,43 điểm. Một nến ngày chứa toàn bộ dao động của phiên nên true range lớn hơn nhiều lần so với một nến 5 phút. Vì vậy một giá trị ATR chỉ có nghĩa khi đi kèm khung thời gian.
ATR dùng làm thước đo ở đâu
Vì đo bằng điểm và tự co giãn theo biến động, ATR thường được dùng làm đơn vị đo cho các ngưỡng khác, thay cho số điểm cố định:
- Lọc đỉnh đáy. Trong dữ liệu Stockup, hai swing high, swing low ngược loại phải cách nhau ít nhất 1,5 × ATR14. Chi tiết ở bài tham số xác định swing theo khung thời gian.
- Dung sai "ngang nhau". Hai đỉnh được coi là ngang khi chênh lệch không quá 0,1 × ATR14.
- Đo khoảng cách. Khoảng cách từ giá tới một vùng giá có thể ghi theo điểm hoặc theo số lần ATR, để so sánh được giữa các giai đoạn.
- Dựng kênh giá. Một số chỉ báo dựng dải quanh đường trung bình bằng bội số của ATR, như trong bài kiểm định chiến lược kênh Keltner.
Điểm chung: cùng một ngưỡng "1,5 ATR" tương ứng với số điểm khác nhau ở từng thời điểm. Khi ATR14 là 3 điểm, ngưỡng là 4,5 điểm; khi ATR14 là 5 điểm, ngưỡng là 7,5 điểm.
ATR trống ở đầu hợp đồng mới
ATR14 cần đủ 14 nến để có giá trị đầu tiên. Dữ liệu VN30F1M của Stockup tính riêng cho từng hợp đồng tháng và không nối qua thời điểm roll hợp đồng, nên mỗi hợp đồng mới phải "khởi động" lại.
ATR14 của VN30F1M khung 5 phút, phiên 18/09/2026 — phiên đầu của hợp đồng 41I1GA000
ATR14: trung bình biên độ thực của 14 nến gần nhất (cách tính Wilder), đơn vị điểm. Tính riêng cho từng hợp đồng nên 13 nến đầu của hợp đồng chưa có giá trị.
Nến cuối: ATR14 = 3,94 điểm, bằng 0,2% giá đóng cửa.
Dữ liệu: VN30F1M · 5m · phiên 18/09/2026 · ms-v2 · final
Phiên 18/09/2026 là phiên đầu tiên của 41I1GA000 trong vai trò tháng gần nhất. Đường ATR14 khung 5 phút chỉ bắt đầu từ nến 10:05 — nến thứ 14 của hợp đồng — với giá trị 2,78 điểm. Mười ba nến trước đó để trống chứ không được điền bằng một con số ước lượng.
Ở khung lớn hơn, thời gian khởi động dài hơn tương ứng: khung 1 giờ cần gần ba phiên, khung ngày cần 14 phiên. Chỉ số VN30 là một chuỗi liên tục nên không có khoảng trống này.
Thuật ngữ liên quan
- Swing high, swing low — đỉnh đáy được lọc bằng ngưỡng theo ATR.
- Roll hợp đồng — mốc mà ATR của VN30F1M khởi động lại.
- Chỉ số VN30 — chuỗi liên tục, ATR không bị gián đoạn.
Danh sách đầy đủ ở trang thuật ngữ phái sinh.
Câu hỏi thường gặp
ATR là gì?
ATR, viết tắt của Average True Range, là chỉ số đo mức dao động của giá. Nó bằng trung bình làm trơn của true range trong một số nến gần nhất, thường là 14. Đơn vị của ATR là đơn vị giá, với VN30F1M là điểm. ATR lớn nghĩa là các nến gần đây có biên độ rộng, ATR nhỏ nghĩa là biên độ hẹp.
True range khác biên độ nến thế nào?
Biên độ nến là giá cao nhất trừ giá thấp nhất của chính nến đó. True range xét thêm giá đóng cửa của nến trước, nên bao gồm cả khoảng trống giá giữa hai nến. Khi nến mở cửa sát giá đóng cửa trước, hai đại lượng bằng nhau; khi có khoảng trống, true range lớn hơn biên độ nến.
ATR cao nghĩa là giá sắp tăng hay giảm?
Không phải cả hai. ATR chỉ đo độ rộng dao động và không chứa thông tin về hướng. ATR tăng khi các nến gần đây có biên độ lớn, bất kể giá đi lên hay đi xuống. Phiên 02/10/2026, ATR14 khung 5 phút của VN30F1M tăng từ 3,54 lên 4,94 điểm trong một phiên giá giảm.
ATR14 là 14 gì?
Là 14 nến của khung thời gian đang xét. ATR14 trên khung 5 phút phản ánh khoảng 70 phút giao dịch gần nhất; ATR14 trên khung ngày phản ánh 14 phiên gần nhất. Do làm trơn theo Wilder, các nến cũ hơn 14 vẫn còn ảnh hưởng nhỏ, tắt dần theo thời gian chứ không bị loại bỏ hẳn.
Vì sao ATR khung ngày lớn hơn khung 5 phút nhiều lần?
Vì một nến ngày gom toàn bộ dao động của cả phiên, còn một nến 5 phút chỉ chứa dao động trong 5 phút. Với chỉ số VN30 tại phiên 02/10/2026, ATR14 khung ngày là 26,43 điểm trong khi ATR14 khung 5 phút cuối phiên là 3,69 điểm. Hai con số không so sánh trực tiếp với nhau được.
Vì sao đầu hợp đồng mới chưa có ATR?
Vì ATR14 cần đủ 14 nến, và dữ liệu VN30F1M được tính riêng cho từng hợp đồng tháng, không dùng nến của hợp đồng trước. Ở khung 5 phút, giá trị đầu tiên xuất hiện sau khoảng 70 phút của phiên đầu; ở khung ngày phải chờ 14 phiên. Trong lúc chờ, dữ liệu để trống thay vì ước lượng.
Nguồn tham khảo
- J. Welles Wilder Jr. – New Concepts in Technical Trading Systems (1978), chương về Average True Range – sách in
- HNX – Hợp đồng tương lai chỉ số VN30: đặc tả hợp đồng và thời gian giao dịch – hnx.vn – truy cập 04/10/2026
- HOSE – Quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số HOSE-Index (chỉ số VN30) – hsx.vn – truy cập 04/10/2026
- Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure, phiên bản
ms-v2, dữ liệu đã đối soát cuối ngày
Chu kỳ 14 nến và cách tính riêng từng hợp đồng là của phiên bản ms-v2, được rà soát định kỳ 6 tháng.
Lưu ý rủi ro: Bài viết giải thích chỉ số và mô tả dữ liệu đã xảy ra, không đặt mức ATR nào làm tiêu chí hành động. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.
ATR là cây thước của cả loạt bài cấu trúc thị trường — đăng ký bản tin Stockup để nhận bài tiếp theo về vùng giá và level.
Bài viết liên quan
- Khung Ngày VN30F1M Reset Theo Hợp Đồng: Hệ Quả
Mỗi hợp đồng VN30F1M chỉ có khoảng 20 nến ngày, nên khung 1D gần như không có swing, ATR hay vùng giá. Vì sao chỉ số VN30 là chuỗi thay thế hợp lý.
- Vùng Giá Phiên VN30F1M Và Vị Trí Giá Đóng Cửa
Vùng giá phiên là khoảng từ thấp nhất tới cao nhất của phiên; vị trí 0–100% cho biết giá đóng cửa nằm ở đâu trong khoảng đó. Ví dụ thật 23/09/2026.
- Gộp Nến Theo Khung Neo Phiên: ATO, ATC Và Nến Lẻ
Nến 5 phút, 30 phút, 1 giờ của VN30F1M được gộp neo theo giờ mở phiên, ATC gộp vào nến cuối. Vì sao nến 1 giờ lúc 11:00 và 14:00 là nến thiếu.
- Gộp Đỉnh Đáy Thành Vùng Hỗ Trợ, Kháng Cự Theo ATR
Các đỉnh cách nhau không quá 0,15 ATR được gộp thành một vùng kháng cự, giá của vùng là trung vị. Cách gộp theo neo và ví dụ thật VN30F1M ngày 23/09.
- Vùng Hỗ Trợ VN30F1M Bị Phá Thế Nào Trong Phiên Giảm
Phiên 21/09/2026 VN30F1M giảm từ 1.977,3 xuống 1.929,9: sáu vùng hỗ trợ hình thành trên khung 5 phút, năm vùng bị giá đóng cửa xuyên qua ngay trong phiên.
- Biến Động Và Loại Phiên VN30F1M Theo Số Phiên Tới Đáo Hạn
Biên độ phiên VN30F1M trung bình 1,15% giá ở ngày đáo hạn và 1,37%–1,50% ở các nhóm còn lại; ngày đáo hạn ít phiên đi ngang nhất. Số đo 685 phiên.
- Biến Động VN30F1M So Với Cùng Giờ: Tỉ Số ATR Theo Khe
Biến động VN30F1M được so với cùng giờ của 20 phiên trước qua tỉ số ATR theo khe. Ngưỡng 1,5 và 0,67, và phiên 13/10/2026 chuyển từ NORMAL sang LOW_VOL.
- Khi Biến Động Lớn, Basis VN30F1M Có Rộng Ra Không?
Trên 613 phiên, trị tuyệt đối basis VN30F1M chỉ rộng hơn rõ ở hai nhóm biến động cao nhất; tương quan với ATR là 0,16. Số đo theo năm nhóm atr_pct.
- Bốn Tầng Dữ Liệu Của Một Phiên VN30F1M: Từ Nến Tới Nhãn
Một phiên VN30F1M đi qua bốn tầng: nến thô, Market Structure, Positioning, Regime. Mỗi tầng sinh gì, dùng gì của tầng trước — số thật phiên 08/10/2026.
- Breakout Giữ Và Thất Bại Theo Trạng Thái Biến Động VN30F1M
3.569 breakout khung 5 phút của VN30F1M 2024–2026: tỷ lệ giữ 20,7% lúc HIGH_VOL, 19,7% lúc NORMAL, 14,7% lúc LOW_VOL; tỷ lệ thất bại gần như bằng nhau.
- VN30F1M Đổi Trạng Thái Cấu Trúc Mấy Lần Một Phiên?
Phiên 15/09/2026 VN30F1M đổi trạng thái cấu trúc 8 lần trên khung 5 phút nhưng chỉ 2 lần trên khung 15 phút. Vì sao số lần đổi phụ thuộc khung thời gian.
- Ngày Roll Đi Qua Bốn Tầng Dữ Liệu VN30F1M: 15 Và 16/10
Kỳ roll 15→16/10/2026 của VN30F1M qua bốn tầng dữ liệu: trường nào còn, trường nào trống ở phiên đầu 41I1GB000, và vì sao nhãn Giá–OI trống hai ngày.
- Chân Nào Đã Đi Trong 20 Nến: Phái Sinh Hay Chỉ Số VN30?
Nhãn basis so mức đi của VN30F1M và chỉ số VN30 trong 20 nến với ATR. Phiên 06/10/2026: 21 nến CONFIRMED_DOWN, 9 FUTURES_LEADING, 4 CONFIRMED_UP.
- Từ Số Đo Tới Nhãn Trạng Thái: Quy Tắc Và Mã Lý Do
Nhãn trạng thái được gán bằng bảng quy tắc xét từ trên xuống, kèm số tiêu chí đạt và bằng chứng; thiếu đầu vào thì để trống kèm mã lý do. Phiên 16/10/2026.
- Nhãn Trạng Thái VN30F1M: Chiếm Bao Lâu, Đổi Mấy Lần?
Với ngưỡng khởi điểm, NORMAL chiếm 82,5%–88,4% số nến có nhãn volatility; nhãn basis đổi trung bình 11 lần mỗi phiên 5 phút. Đo trên 668 phiên VN30F1M.