Thường chỉ mạnh hơn một chút. Trên 699 phiên từ 2024 tới 12/11/2026, biên độ ngày (cao − thấp) của VN30F1M bằng 1,02 lần biên độ của VN30 (trung vị), và 52,5% số phiên hợp đồng rộng hơn chỉ số. Phiên 12/11/2026, hợp đồng 41I1GB000 dao động 30,6 điểm, gấp 2,03 lần VN30.
Định nghĩa đầy đủ
Tỉ lệ biên độ giữa phái sinh VN30 và chỉ số VN30 là biên độ ngày (giá cao nhất trừ giá thấp nhất) của hợp đồng VN30F1M chia cho biên độ ngày của chỉ số VN30 cùng phiên. Tỉ lệ lớn hơn 1 nghĩa là hợp đồng dao động rộng hơn tài sản cơ sở.
Lưu ý rủi ro: Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 dùng đòn bẩy: một điểm biến động bằng 100.000 đồng trên mỗi hợp đồng, nên lãi và lỗ đều lớn hơn nhiều lần số tiền ký quỹ bỏ ra. Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải lời mời mua bán.
Những điều cần nhớ
- Mẫu: 699 phiên có cả nến ngày VN30F1M và VN30, 02/01/2024 – 12/11/2026
- Tỉ lệ biên độ F1M ÷ VN30: trung vị 1,02; nửa giữa của phân phối từ 0,88 tới 1,16
- 52,5% số phiên hợp đồng có biên độ rộng hơn chỉ số; 332 phiên hẹp hơn
- ATR% trung vị (ATR 14 ÷ giá): 1,46% với VN30F1M, 1,41% với VN30
- Phiên 06/11 – 12/11/2026 (
41I1GB000): tỉ lệ 1,28 tới 2,03, cao hơn trung vị cả mẫu
Dữ liệu tính đến phiên 12/11/2026; số đo phiên bản ms-v3 (nến ngày và nến 5 phút VN30F1M, VN30) và pos-v1 (sessions_to_expiry), đã đối soát cuối ngày; phiên minh họa: 12/11/2026, hợp đồng 41I1GB000, tức VN30F1M trong giai đoạn này.
Cách đo
Tỉ lệ biên độ = (cao − thấp) VN30F1M ÷ (cao − thấp) VN30, cùng phiên
ATR% = ATR 14 phiên ÷ giá đóng cửa × 100
Biên độ đo bằng điểm của chính mỗi chuỗi. Vì phái sinh VN30 và chỉ số có mức giá gần nhau (basis thường chỉ vài điểm), so điểm với điểm không bị lệch do mức giá. ATR cả hai chuỗi được Stockup tính theo cùng một cách (Wilder, 14 phiên) để so được với nhau.
Tỉ lệ biên độ 2024 → 12/11/2026
| Tỉ lệ biên độ F1M ÷ VN30 | Số phiên |
|---|---|
| 0,4–0,5 | 1 |
| 0,5–0,6 | 19 |
| 0,6–0,7 | 28 |
| 0,7–0,8 | 60 |
| 0,8–0,9 | 96 |
| 0,9–1,0 | 128 |
| 1,0–1,1 | 131 |
| 1,1–1,2 | 87 |
| 1,2–1,3 | 56 |
| 1,3–1,4 | 49 |
| 1,4–1,5 | 16 |
| 1,5–1,6 | 14 |
| 1,6–1,7 | 8 |
| 1,7–1,8 | 1 |
| 1,8–1,9 | 1 |
| 2,0–2,1 | 1 |
| 2,2–2,3 | 1 |
| 2,3–2,4 | 1 |
| ≥ 3,0 | 1 |
Bảng chứa đúng các giá trị đã vẽ. Nhãn trục ngang là cận dưới của mỗi nhóm.
Phân phối tập trung quanh 1: trung vị 1,02, một nửa số phiên nằm trong khoảng 0,88 tới 1,16. Trung vị biên độ ngày của hai chuỗi gần như bằng nhau: 18,8 điểm với hợp đồng, 18,64 điểm với chỉ số. Đo theo ATR% cũng vậy: 1,46% và 1,41%.
Theo năm, trung vị tỉ lệ là 0,99 (2024), 1,03 (2025) và 1,04 (2026). Câu "phái sinh biến động mạnh hơn chỉ số nhiều" vì vậy không đúng với phiên điển hình; nó đúng với một nhóm phiên, ở đuôi phải của biểu đồ.
Ba nguồn chênh lệch
1. Hai cách hình thành giá. Hợp đồng là một sản phẩm được khớp lệnh trực tiếp: mỗi giá cao, giá thấp là một lần khớp thật. Chỉ số là con số tính toán từ giá khớp gần nhất của 30 cổ phiếu, cập nhật theo nhịp tính của sở. Một lệnh lớn có thể đẩy giá hợp đồng đi vài điểm trong một phút rồi quay lại; chỉ số khó có cú đi như vậy vì cần 30 mã cùng dịch chuyển. Khác biệt về cơ chế khớp được so sánh ở bài so sánh vi cấu trúc khớp lệnh VN30F1M và cổ phiếu cơ sở.
2. Cách tính chỉ số làm mượt. Ở đầu phiên, mã nào chưa khớp thì chỉ số dùng giá tham chiếu của mã đó; trong phiên, mã thanh khoản thấp cập nhật chậm. Cả hai làm chỉ số "trễ" và mượt hơn giá hợp đồng.
3. Basis dao động trong phiên. Giá hợp đồng bằng chỉ số cộng basis; nếu basis tự nó dao động vài điểm trong ngày, biên độ của hợp đồng có thêm phần đó. Khái niệm này ở trang basis trong phiên giao dịch VN30F1M; quan hệ giữa biến động và basis được đo ở bài biến động và basis VN30F1M.
Phiên có tỉ lệ cao
| Phiên | Biên độ VN30F1M (điểm) | Biên độ VN30 (điểm) | Tỉ lệ |
|---|---|---|---|
| 06/11/2026 | 29,7 | 22,06 | 1,35 |
| 09/11/2026 | 43,9 | 32,32 | 1,36 |
| 10/11/2026 | 26,2 | 20,42 | 1,28 |
| 11/11/2026 | 22,2 | 17,19 | 1,29 |
| 12/11/2026 | 30,6 | 15,09 | 2,03 |
Cả năm phiên gần nhất của mẫu đều có tỉ lệ trên trung vị. Phiên 12/11/2026 rõ nhất: theo nến 5 phút, hợp đồng xuống thấp nhất 1.828,6 điểm ở nến 10:05 và lên cao nhất 1.859,2 điểm ở nến 11:15; chỉ số cùng ngày chỉ đi từ 1.838,87 (nến 14:15) tới 1.853,96 điểm (nến 09:15). Ở nến 10:05, giá thấp nhất của hợp đồng (1.828,6) thấp hơn giá thấp nhất của chỉ số cùng nến (1.841,05) khoảng 12 điểm; tới nến 11:15, giá đóng nến của hợp đồng (1.852,0) lại cao hơn chỉ số (1.847,03) khoảng 5 điểm. Basis trong phiên dao động khoảng 17 điểm, cộng thẳng vào biên độ của hợp đồng, trước khi đóng cửa ở +2,87 điểm.
Tỉ lệ cao nhất của cả mẫu là 5,07 ở phiên 10/07/2025 (41I1F7000): hợp đồng có biên độ 104,3 điểm, chỉ số 20,56 điểm. Gần như toàn bộ phần chênh đến từ một nến 1 phút lúc 14:22 có giá cao 1.639,9 điểm, cao hơn các phút xung quanh khoảng 70 điểm. Đây là dữ liệu nến nhà cung cấp (trước 14/09/2026); một mức giá như vậy cần đối chiếu với dữ liệu khớp lệnh trước khi dùng.
Theo số phiên tới đáo hạn
| Số phiên tới đáo hạn | Số phiên | Trung vị tỉ lệ |
|---|---|---|
| 0 (phiên đáo hạn) | 34 | 0,92 |
| 1–4 | 135 | 1,00 |
| 5–9 | 167 | 1,05 |
| 10–14 | 169 | 1,05 |
| 15 trở lên | 192 | 0,98 |
Phiên đáo hạn là nhóm duy nhất có trung vị rõ dưới 1 (0,92): hợp đồng bị kéo về sát chỉ số khi tới giờ thanh toán. Các nhóm còn lại dao động quanh 1.
Hệ quả với dừng lỗ và ký quỹ
Biên độ của hợp đồng, không phải của chỉ số, quyết định lãi lỗ trong phiên và việc chạm mức giá đặt trước. Một mức dừng tính theo biên độ của chỉ số sẽ hơi hẹp so với hợp đồng ở phiên điển hình, và hẹp nhiều ở những phiên như 12/11/2026. Với ký quỹ, phiên có tỉ lệ 2,03 nghĩa là số dư tài khoản dao động gấp đôi mức mà biểu đồ chỉ số gợi ý.
Câu hỏi thường gặp
Phái sinh VN30 biến động mạnh hơn chỉ số bao nhiêu?
Ở phiên điển hình, gần như ngang nhau: trung vị tỉ lệ biên độ ngày là 1,02 trên 699 phiên tới 12/11/2026, ATR% là 1,46% so với 1,41%. Một số phiên chênh lệch lớn, như 12/11/2026 với tỉ lệ 2,03.
Vì sao hợp đồng dao động rộng hơn?
Ba lý do: hợp đồng được khớp lệnh trực tiếp nên một lệnh lớn đẩy giá ngay; chỉ số tính từ 30 mã nên mượt hơn và trễ hơn; basis tự dao động trong phiên, cộng thêm vào biên độ của hợp đồng.
Cách tính chỉ số ảnh hưởng thế nào?
Chỉ số dùng giá khớp gần nhất của từng mã, và giá tham chiếu cho mã chưa khớp ở đầu phiên. Vì vậy nó phản ứng chậm hơn và ít có cú giật ngắn như giá hợp đồng. Hai chuỗi có cùng hướng chung nhưng khác độ "gồ ghề".
Ngày đáo hạn tỉ lệ có khác không?
Có. 34 phiên đáo hạn có trung vị tỉ lệ 0,92, thấp nhất trong các nhóm, vì hợp đồng hội tụ về chỉ số khi tới giờ thanh toán. Các nhóm khác có trung vị từ 0,98 tới 1,05.
Có phiên nào chỉ số biến động mạnh hơn hợp đồng không?
Có, khá nhiều: 332 trên 699 phiên (47,5%) hợp đồng có biên độ hẹp hơn chỉ số. Một phần phiên rơi vào ngày đáo hạn, phần khác là phiên basis co lại trong ngày, bù một phần biến động của chỉ số.
Điều này ảnh hưởng gì tới ký quỹ?
Lãi lỗ và yêu cầu ký quỹ tính theo giá hợp đồng. Phiên có tỉ lệ biên độ cao, số dư tài khoản dao động nhiều hơn mức nhìn từ chỉ số. Phiên 12/11/2026, biên độ 30,6 điểm tương đương 3,06 triệu đồng mỗi hợp đồng.
Nguồn tham khảo
- HNX – Thời gian giao dịch và phương thức khớp lệnh chứng khoán phái sinh – hnx.vn – truy cập 12/11/2026
- HOSE – Phương pháp tính và thời gian tính chỉ số VN30 – hsx.vn – truy cập 12/11/2026
- Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (
ms-v3), nến ngày và nến 5 phút VN30F1M, VN30; Stockup Positioning (pos-v1); số liệu Stockup tự tính
Giờ giao dịch và phương pháp tính chỉ số rà soát định kỳ 6 tháng; số liệu gắn với mốc 12/11/2026.
Lưu ý rủi ro: Bài viết so sánh biên độ đã xảy ra, không gợi ý mức dừng lỗ hay mức ký quỹ cụ thể. Phái sinh dùng đòn bẩy — biên độ trong phiên của hợp đồng có thể lớn hơn đáng kể so với biểu đồ chỉ số.
Phái sinh và cơ sở đo cạnh nhau mỗi tuần — đăng ký bản tin Stockup.
