Với ngưỡng khởi điểm của regime-v1, nhãn NORMAL chiếm 82,5% số nến 5 phút có nhãn volatility và đổi nhãn trung vị 0 lần mỗi phiên; nhãn basis đổi trung bình 11 lần mỗi phiên, DIVERGENCE chỉ chiếm 0,6%. Đó là hai phép kiểm đầu tiên cho một bộ ngưỡng.
Định nghĩa đầy đủ
Tỉ lệ thời gian của một nhãn là phần trăm số nến mang nhãn đó trên số nến có nhãn của cùng trục và khung. Số lần đổi nhãn mỗi phiên đếm số lần nhãn của một nến khác nến liền trước. Hai số đo này kiểm một bộ ngưỡng có chia mẫu hợp lý và ổn định không.
Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục về cách kiểm một bộ nhãn, không phải tư vấn đầu tư. Các tỉ lệ mô tả nhãn trên dữ liệu quá khứ, không gợi ý vào hay ra lệnh và không nói nhãn nào có giá trị lọc. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.
Những điều cần nhớ
- Mẫu: 02/01/2024–16/10/2026; nhãn volatility có ở 668 phiên, nhãn basis ở 685 phiên khung 5 phút
- NORMAL chiếm 82,5% (5 phút), 86,4% (15 phút), 88,4% (1 giờ) — vượt mức 70% của bước 1
- DIVERGENCE chiếm 0,6% (5 phút), 0,1% (15 phút), 0% (1 giờ) — dưới mức 2%
- Nhãn volatility đổi trung bình 1,1 lần mỗi phiên khung 5 phút; nhãn basis 11,07 lần
- Bốn nhãn basis FUTURES_LEADING, INDEX_LEADING, DIVERGENCE, NEUTRAL có đoạn trung vị dài 1 nến
Dữ liệu tính đến phiên 16/10/2026; số đo từ phiên bản ms-v3 và pos-v1, đã đối soát cuối ngày; quy tắc gán nhãn regime-v1.
Hai phép kiểm đầu tiên cho một bộ ngưỡng
Mỗi trục trong bộ nhãn market regime dùng ngưỡng để đổi số đo thành nhãn. Ngưỡng của regime-v1 là giá trị khởi điểm, chưa được hiệu chỉnh. Quy trình hiệu chỉnh có bốn bước; hai bước đầu chỉ cần nhìn chính các nhãn, chưa cần nhìn giá về sau:
- Phân bố. Tỉ lệ thời gian của từng nhãn, theo khung. Nhãn chiếm dưới 2% hoặc trên 70% thì ngưỡng cần đặt lại. Nhãn quá hiếm không đủ mẫu để nói gì; nhãn quá thường không phân biệt được gì.
- Độ bền. Độ dài trung bình của một đoạn cùng nhãn và số lần đổi nhãn mỗi phiên. Nhãn đổi qua lại liên tục giữa hai giá trị thì không dùng làm điều kiện lọc được.
Bài này chạy hai bước đó cho trục volatility (biến động so với cùng giờ) và trục basis (chân nào đã đi trong 20 nến), ở ba khung 5 phút, 15 phút, 1 giờ. Nhãn do Stockup áp bảng quy tắc regime-v1 lên số đo ms-v3 và pos-v1 của toàn bộ lịch sử từ 02/01/2024; ngưỡng là giá trị khởi điểm, chưa hiệu chỉnh; nhãn mô tả trạng thái, không phải gợi ý vào ra lệnh.
Cách tính hai trục có ở bài biến động VN30F1M so với cùng giờ và bài chân nào đã đi trong 20 nến.
Tỉ lệ thời gian theo khung
| Trục · khung | Số nến | Nến có nhãn | Phân bố nhãn (trên số nến có nhãn) | Số lần đổi nhãn mỗi phiên: trung bình · trung vị |
|---|---|---|---|---|
| volatility · 5m | 33.022 | 31.607 (95,7%) | HIGH_VOL 8,1%, NORMAL 82,5%, LOW_VOL 9,4% | 1,10 · 0 |
| volatility · 15m | 11.008 | 10.233 (93,0%) | HIGH_VOL 7,2%, NORMAL 86,4%, LOW_VOL 6,3% | 0,28 · 0 |
| volatility · 1h | 3.440 | 2.893 (84,1%) | HIGH_VOL 7,3%, NORMAL 88,4%, LOW_VOL 4,3% | 0,05 · 0 |
| basis · 5m | 33.022 | 27.936 (84,6%) | CONFIRMED_UP 33,0%, CONFIRMED_DOWN 31,4%, FUTURES_LEADING 9,3%, INDEX_LEADING 11,3%, DIVERGENCE 0,6%, NEUTRAL 14,4% | 11,07 · 11 |
| basis · 15m | 11.008 | 8.883 (80,7%) | CONFIRMED_UP 38,7%, CONFIRMED_DOWN 32,5%, FUTURES_LEADING 6,6%, INDEX_LEADING 6,6%, DIVERGENCE 0,1%, NEUTRAL 15,5% | 2,75 · 2 |
| basis · 1h | 3.440 | 2.697 (78,4%) | CONFIRMED_UP 41,0%, CONFIRMED_DOWN 33,3%, FUTURES_LEADING 5,3%, INDEX_LEADING 3,9%, NEUTRAL 16,5% | 0,79 · 0 |
Tỉ lệ tính trên số nến có nhãn của từng trục và khung. Số lần đổi nhãn đếm trong từng phiên; nến không có nhãn ngắt chuỗi đếm.
Trục volatility: NORMAL chiếm 82,5% ở khung 5 phút, 86,4% ở 15 phút và 88,4% ở 1 giờ. Hai nhãn còn lại chia phần nhỏ: HIGH_VOL 7,2%–8,1%, LOW_VOL 4,3%–9,4%.
Trục basis: hai nhãn CONFIRMED_UP và CONFIRMED_DOWN cộng lại chiếm 64,4% ở khung 5 phút và 74,3% ở khung 1 giờ. DIVERGENCE chiếm 0,6% ở khung 5 phút, 0,1% ở 15 phút và không xuất hiện ở khung 1 giờ.
Số nến có nhãn cũng khác nhau: 95,7% nến 5 phút có nhãn volatility, nhưng chỉ 84,6% có nhãn basis — sáu nến mỗi phiên trống vì chỉ số chưa có nến ở 15 phút đầu. Ở khung 1 giờ, 84,1% nến có nhãn volatility vì ATR của hợp đồng mới cần 14 nến 1 giờ, gần ba phiên.
Số lần đổi nhãn và độ dài đoạn
Hai trục khác nhau rõ về độ bền:
- Volatility rất bền. Khung 5 phút: trung bình 1,10 lần đổi mỗi phiên, trung vị 0. 412 trên 668 phiên (61,7%) không đổi nhãn lần nào; nhiều nhất là 11 lần. Một đoạn NORMAL dài trung vị 35 nến; HIGH_VOL 7 nến, LOW_VOL 4 nến.
- Basis đổi nhiều. Khung 5 phút: trung bình 11,07 lần đổi mỗi phiên, trung vị 11; một nửa số phiên đổi từ 8 tới 15 lần. Hai nhãn CONFIRMED có đoạn trung vị 3 nến. Bốn nhãn còn lại — FUTURES_LEADING, INDEX_LEADING, DIVERGENCE, NEUTRAL — có đoạn trung vị chỉ 1 nến.
Lên khung lớn, số lần đổi giảm: nhãn basis còn 2,75 lần mỗi phiên ở khung 15 phút và 0,79 lần ở khung 1 giờ. Nhưng mỗi phiên khung 1 giờ chỉ có 5 nến, nên một lần đổi vẫn là thay đổi lớn so với độ dài phiên.
Khác biệt có lý do cơ học. Nhãn volatility dựa trên ATR 14 nến — một trung bình trượt — chia cho baseline theo khe giờ của 20 phiên; cả hai thay đổi chậm. Nhãn basis so hai mức thay đổi giá trong cửa sổ 20 nến với ngưỡng 1 ATR; chỉ cần một chân nhích qua hoặc lùi dưới ngưỡng là nhãn đổi.
Đọc kết quả: nhãn nào "quá hiếm", nhãn nào "quá thường"
Theo câu chữ của bước 1:
- NORMAL vượt mức 70% ở cả ba khung. Bộ ngưỡng 1,5 và 0,67 của trục volatility cần được xem lại. Điều này không có nghĩa là trục vô dụng: một trục "phần lớn thời gian là bình thường" có thể vẫn hữu ích nếu hai nhãn hiếm tách được kết quả. Nhưng đó là câu hỏi của bước 3, chưa trả lời ở đây.
- DIVERGENCE dưới mức 2% ở cả ba khung. Hợp đồng và chỉ số cùng phản ánh một rổ cổ phiếu, nên hiếm khi đi quá một ATR theo hai chiều ngược nhau. Với ngưỡng hiện tại, nhãn này gần như không có mẫu.
Theo bước 2, bốn nhãn basis có đoạn trung vị 1 nến là ứng viên "đổi liên tục". Một điều kiện lọc dùng FUTURES_LEADING ở khung 5 phút sẽ bật tắt gần như mỗi nến.
Các phép kiểm này giống tinh thần của kiểm định độ nhạy tham số: trước khi hỏi một bộ số có "tốt" không, cần biết nó có hành xử hợp lý không. Phép đo tương tự cho trục loại phiên theo ngày có ở bài phân bố loại phiên VN30F1M 2024–2026, nơi không nhãn nào chạm hai giới hạn.
Những gì hai phép kiểm này chưa trả lời
- Nhãn có ích hay không. Bước 3 so kết quả giá về sau giữa các nhãn cùng trục, cần ít nhất 40 phiên và hai hợp đồng; bước 4 lặp lại trên hai nửa mẫu. Bài này không làm hai bước đó và không kết luận trục nào có giá trị lọc.
- Ngưỡng nào thì tốt hơn. Đặt lại ngưỡng sau khi nhìn kết quả giá là con đường dẫn tới khớp quá mức. Một bộ ngưỡng mới phải là một phiên bản quy tắc mới, tính lại toàn bộ lịch sử.
- Nhãn sát ngưỡng. Dữ liệu công khai làm tròn số đo; một số nến sát ngưỡng có thể khác nhãn khi tính trên giá trị chưa làm tròn.
Cách mỗi nhãn được ghi kèm bằng chứng và mã lý do khi để trống được trình bày ở bài từ số đo tới nhãn trạng thái.
Câu hỏi thường gặp
Tỉ lệ thời gian của một nhãn là gì?
Là phần trăm số nến mang nhãn đó trên tổng số nến có nhãn của cùng trục và cùng khung. Ví dụ, ở khung 5 phút của VN30F1M từ 2024 tới 16/10/2026, có 31.607 nến mang nhãn volatility, trong đó 82,5% là NORMAL. Nến không có nhãn, như nến trong giai đoạn khởi động, không tính vào mẫu số.
NORMAL chiếm hơn 80% có phải là lỗi không?
Không phải lỗi tính toán. Tỉ số ATR so với cùng giờ dao động quanh 1, nên ngưỡng 1,5 và 0,67 để phần lớn nến ở giữa. Nhưng theo bước 1 của quy trình hiệu chỉnh, nhãn chiếm trên 70% thời gian là dấu hiệu ngưỡng cần được xem lại. Bộ ngưỡng hiện tại vẫn là giá trị khởi điểm.
Nhãn đổi liên tục có dùng làm điều kiện lọc được không?
Theo bước 2 của quy trình hiệu chỉnh thì không. Một nhãn bật tắt gần như mỗi nến khiến điều kiện lọc đổi liên tục, kết quả phụ thuộc vào nhiễu hơn là vào trạng thái. Bốn nhãn basis ở khung 5 phút có đoạn trung vị chỉ 1 nến, nên khó dùng theo cách đó.
Vì sao nhãn basis đổi nhiều hơn nhãn biến động?
Vì cơ chế khác nhau. Nhãn biến động dựa trên ATR trung bình trượt 14 nến chia cho baseline 20 phiên, cả hai thay đổi chậm. Nhãn basis so mức đi của hai chân trong cửa sổ 20 nến với ngưỡng một ATR; một chân nhích qua hay lùi dưới ngưỡng là đủ để nhãn đổi.
Khung lớn có làm nhãn ổn định hơn không?
Có, tính theo số lần đổi mỗi phiên. Nhãn basis đổi trung bình 11,07 lần ở khung 5 phút, 2,75 lần ở 15 phút và 0,79 lần ở 1 giờ. Nhưng khung 1 giờ chỉ có 5 nến mỗi phiên, nên mỗi lần đổi vẫn chiếm phần lớn so với độ dài phiên, và tỉ lệ NORMAL còn cao hơn, 88,4%.
Hai phép kiểm này có cho biết nhãn hữu ích không?
Không. Hai bước đầu chỉ kiểm nhãn có chia mẫu hợp lý và có bền hay không. Câu hỏi nhãn có tách được kết quả giá về sau thuộc bước 3 và 4, cần mẫu riêng và phải kiểm trên hai nửa dữ liệu. Bài này không làm hai bước đó, nên không kết luận trục nào có giá trị lọc.
Nguồn tham khảo
- HNX – Hợp đồng tương lai chỉ số VN30: đặc tả hợp đồng, thời gian giao dịch và ngày giao dịch cuối cùng – hnx.vn – truy cập 19/10/2026
- HOSE – Quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số HOSE-Index (chỉ số VN30) và thời gian giao dịch – hsx.vn – truy cập 19/10/2026
- Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (
ms-v3) và Positioning (pos-v1), đã đối soát cuối ngày; nhãn do Stockup áp bảng quy tắcregime-v1lên số đo
Tỉ lệ phụ thuộc ngưỡng khởi điểm của regime-v1 và mẫu tới 16/10/2026, được rà soát định kỳ 6 tháng; một phiên bản ngưỡng mới sẽ cho phân bố khác.
Lưu ý rủi ro: Bài viết đo phân bố và độ bền của nhãn trên dữ liệu đã xảy ra, không gợi ý hành động giao dịch nào dựa trên nhãn. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.
Một ngưỡng chỉ đáng tin sau khi đã được đo — đăng ký bản tin Stockup để nhận các phép kiểm nhãn trạng thái tiếp theo.
Tuan Nguyen
Founder
18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain, hơn 120 dự án thực tế; kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán với phát triển hệ thống phân tích.
