Đồng Bộ Dữ Liệu VN30F1M Và VN30 Để Tính Basis

Basis bằng giá hợp đồng tương lai trừ giá chỉ số tại cùng một thời điểm, nên hai chuỗi dữ liệu phải căn đúng mốc thời gian. Lệch vài giây hoặc ghép sai phiên (như giá ATC phái sinh với chỉ số đóng cửa khác thời điểm) sẽ tạo basis giả.

Định nghĩa đầy đủ

Đồng bộ dữ liệu để tính basis là quá trình căn chỉnh chuỗi giá hợp đồng tương lai và chuỗi giá trị chỉ số cơ sở về cùng mốc thời gian, cùng quy ước nhãn nến và cùng phiên giao dịch, trước khi lấy hiệu số giữa chúng.

Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục về xử lý dữ liệu, không phải tư vấn đầu tư. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại; mọi số liệu trong bài là giả lập minh họa.

Những điều cần nhớ

• Basis = giá hợp đồng tương lai − giá trị chỉ số cơ sở tại cùng một thời điểm
• Giờ giao dịch của thị trường phái sinh và thị trường cơ sở có thể khác nhau
• Chỉ số được tính theo chu kỳ, không cập nhật liên tục theo từng tick
• Lệch quy ước nhãn nến giữa hai chuỗi là nguồn basis giả phổ biến nhất

Basis tính từ dữ liệu: công thức và điều kiện

Công thức basis rất đơn giản: lấy giá hợp đồng tương lai trừ giá trị chỉ số VN30. Cái khó nằm ở cụm từ "tại cùng một thời điểm". Hai con số đến từ hai hệ thống khác nhau — một từ thị trường phái sinh, một từ hệ thống tính chỉ số của thị trường cơ sở — với tần suất cập nhật, quy ước thời gian và lịch phiên riêng.

Một phép tính basis hợp lệ cần ba điều kiện:

1. Cùng mốc thời gian — hai giá được ghi nhận ở cùng một thời điểm, hoặc trong cùng một khung nến với cùng quy ước nhãn.
2. Cùng trạng thái phiên — cả hai thị trường đang giao dịch tại thời điểm đó.
3. Cùng hợp đồng tham chiếu — biết rõ giá phái sinh là của hợp đồng nào, đặc biệt quanh ngày chuyển hợp đồng.

Thiếu một trong ba, con số tính ra vẫn trông như basis nhưng thực chất là chênh lệch giữa hai thứ không so sánh được. Trạng thái basis dương, âm và ý nghĩa của nó được giải thích trong bài contango và backwardation.

Các nguồn lệch thời gian

Giờ giao dịch phái sinh và cơ sở khác nhau

Lịch phiên của hai thị trường không nhất thiết trùng nhau: thời điểm mở cửa, thời điểm bắt đầu khớp lệnh liên tục, giờ nghỉ trưa và đợt khớp đóng cửa có thể chênh nhau. Trong những khoảng chỉ một thị trường giao dịch, giá của thị trường kia "đứng yên" ở giá trị cũ. Tính basis trong khoảng đó là so một giá sống với một giá đã cũ.

Tần suất cập nhật chỉ số

Giá hợp đồng tương lai thay đổi theo từng lệnh khớp. Chỉ số VN30 thì được tính lại theo chu kỳ từ giá của 30 cổ phiếu, và dữ liệu chỉ số mà người dùng nhận được có thể theo chu kỳ riêng của nhà cung cấp. Nếu nguồn dữ liệu chỉ số cập nhật chậm hơn, basis tính ở tần suất cao sẽ dao động giả do độ trễ. Hiện tượng basis biến động trong phiên được phân tích trong bài basis VN30F1M biến động trong phiên giao dịch.

Phiên khớp lệnh định kỳ

Giá đóng cửa của hợp đồng tương lai hình thành trong đợt khớp định kỳ ATC của thị trường phái sinh; giá trị chỉ số đóng cửa phản ánh giá đóng cửa của các cổ phiếu trong đợt khớp định kỳ của thị trường cơ sở. Nếu hai đợt không kết thúc cùng thời điểm, "basis cuối ngày" tính từ hai giá đóng cửa không phải là basis tại một thời điểm duy nhất.

Các bước ghép hai chuỗi theo phút

Quy trình đề xuất khi tính basis theo nến phút:

1. Chuẩn hóa timestamp cả hai chuỗi về cùng múi giờ và độ chính xác — xem bài chuẩn hóa timestamp dữ liệu tick VN30F1M từ nhiều nguồn.
2. Tạo nến cùng quy ước: cùng ranh giới khung, cùng nhãn đầu hoặc cuối nến — xem bài cách tạo nến từ dữ liệu tick VN30F1M.
3. Chọn đúng hợp đồng cho mỗi thời điểm và ghi mã hợp đồng vào dữ liệu.
4. Ghép theo nhãn thời gian (inner join), chỉ giữ các phút mà cả hai chuỗi đều có dữ liệu thật.
5. Loại các khoảng chỉ một thị trường giao dịch (đầu phiên, cuối phiên, nghỉ trưa lệch nhau).
6. Xử lý riêng nến phiên định kỳ, hoặc loại khỏi chuỗi basis trong phiên.
7. Tính basis = Close phái sinh − Close chỉ số cho từng phút còn lại.

Ví dụ minh họa (số giả lập): chuỗi phái sinh gắn nhãn cuối nến (nến "09:05" chứa giao dịch 09:04–09:05), chuỗi chỉ số gắn nhãn đầu nến (nến "09:05" chứa 09:05–09:06). Ghép theo nhãn "09:05" thực chất là so giá phái sinh lúc 09:05 với giá trị chỉ số lúc 09:06. Nếu trong phút đó chỉ số tăng 1,5 điểm, basis tính ra thấp hơn thực tế 1,5 điểm.

Số liệu giả lập minh họa, không phải dữ liệu thật.

Kiểm tra basis sau khi tính

Sau khi có chuỗi basis, nên kiểm tra:

• Bước nhảy tại ngày chuyển hợp đồng: basis của hợp đồng mới thường khác hợp đồng cũ; đây là thay đổi thật, cần đánh dấu chứ không làm mượt.
• Hội tụ gần đáo hạn: basis của hợp đồng sắp đáo hạn phải tiến dần về 0; nếu không, nghi vấn chọn nhầm hợp đồng hoặc dữ liệu chỉ số.
• Gai nhọn đơn lẻ: một phút basis nhảy mạnh rồi trở lại ngay thường là lỗi thời gian hoặc tick bất thường.
• Basis đầu, cuối phiên và quanh nghỉ trưa: nếu dao động bất thường chỉ ở các khoảng này, kiểm tra lại bước loại phiên lệch.
• Đối chiếu một số thời điểm với nguồn công bố độc lập.

Chuỗi basis sạch còn là nền cho phân tích open interest theo trạng thái thị trường — cách xử lý dữ liệu OI có trong bài dữ liệu open interest lịch sử VN30F1M.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao basis tự tính khác số hiển thị trên bảng giá?

Thường do hai giá được lấy ở hai thời điểm khác nhau, do nguồn chỉ số cập nhật theo chu kỳ khác, hoặc do quy ước nhãn nến khác nhau. Bảng giá có thể tính basis từ giá khớp gần nhất và giá trị chỉ số gần nhất tại thời điểm hiển thị, trong khi dữ liệu tự tính dùng nến với quy ước riêng.

Chỉ số VN30 được cập nhật bao lâu một lần?

Chỉ số được hệ thống của HOSE tính lại theo chu kỳ trong phiên, không cập nhật theo từng lệnh khớp của từng cổ phiếu. Tần suất cụ thể và tần suất mà nhà cung cấp dữ liệu phân phối lại có thể khác nhau, nên cần tra cứu quy định hiện hành và tài liệu của nguồn dữ liệu đang dùng.

Basis phiên ATC được tính thế nào?

Có thể ghép giá khớp ATC của hợp đồng tương lai với giá trị chỉ số đóng cửa, nhưng cần kiểm tra hai đợt khớp định kỳ có kết thúc cùng thời điểm hay không. Nếu lệch, basis cuối ngày chỉ là xấp xỉ. Với phân tích trong phiên, nên tách nến phiên định kỳ khỏi chuỗi basis liên tục.

Phái sinh và cơ sở mở cửa khác giờ thì xử lý thế nào?

Chỉ tính basis trong những khoảng mà cả hai thị trường cùng đang giao dịch. Khi chỉ một thị trường giao dịch, giá của thị trường kia là giá cũ, và hiệu số không phản ánh basis thật. Cách làm an toàn là ghép hai chuỗi theo nhãn thời gian và loại bỏ các phút chỉ có dữ liệu một phía.

Có nên dùng nến ngày để tính basis không?

Chỉ nên dùng khi hai giá đóng cửa hình thành ở cùng thời điểm, hoặc khi mục đích chấp nhận sai số nhỏ, ví dụ quan sát xu hướng basis qua nhiều tháng. Với phân tích basis trong phiên, quanh đáo hạn hoặc cần độ chính xác cao, nên dùng nến phút đã được đồng bộ theo quy trình.

Nguồn tham khảo

• HOSE – Quy tắc tính và công bố chỉ số VN30 – hsx.vn – truy cập 02/10/2026
• HNX – Quy chế giao dịch chứng khoán phái sinh (giờ giao dịch, phiên khớp lệnh) – hnx.vn – truy cập 02/10/2026

Mọi số liệu trong bài là giả lập minh họa.

---

Lưu ý rủi ro: Bài viết hướng dẫn xử lý dữ liệu, không phân tích basis thành tín hiệu giao dịch. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.

Basis đúng bắt đầu từ dữ liệu đúng giờ — đăng ký bản tin Stockup để nhận thêm kỹ thuật xử lý dữ liệu VN30F1M.