Basis đóng cửa lấy ở một phút duy nhất — phút khớp ATC; basis trung bình phiên là trung bình của mọi phút có basis trong ngày. Trên 675 phiên của VN30F1M từ 2024, hai con số lệch nhau trung bình 2,93 điểm và trái dấu ở 159 phiên.
Định nghĩa đầy đủ
Basis đóng cửa là chênh lệch giữa giá khớp ATC của hợp đồng tương lai và chỉ số VN30 ở cùng phút. Basis trung bình phiên là trung bình cộng basis của mọi phút có đủ hai mức giá, tính từ đầu phiên. Con số đầu mô tả một thời điểm; con số sau mô tả cả phiên.
Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục về dữ liệu, không phải tư vấn đầu tư và không gợi ý giao dịch quanh phiên đóng cửa. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.
Những điều cần nhớ
- Basis đóng cửa dùng giá ATC; basis trung bình phiên dùng mọi phút có basis, 225 phút mỗi phiên
- 675 phiên từ 02/01/2024: hai con số lệch nhau trung bình 2,93 điểm
- 345 phiên lệch hơn 2 điểm; 117 phiên lệch hơn 5 điểm; 159 phiên trái dấu
- Phiên 30/09/2026: basis trung bình phiên +7,00 nhưng basis đóng cửa chỉ +1,59
- Độ lệch chuẩn của basis đóng cửa là 5,56 điểm, của basis trung bình phiên là 4,72 điểm
Dữ liệu tính đến phiên 05/10/2026, phiên bản tính toán pos-v1, đã đối soát cuối ngày.
Hai cách tóm tắt basis của một phiên
Một phiên giao dịch của VN30F1M có 225 nến 1 phút mà cả hợp đồng lẫn chỉ số VN30 đều có giá: từ 09:15 tới hết phiên, trong đó nến cuối gộp cả phút khớp ATC. Mỗi phút cho một giá trị basis. Muốn nói "basis hôm nay là bao nhiêu" phải chọn một cách tóm tắt 225 con số đó.
Basis đóng cửa. Lấy giá khớp ATC của hợp đồng trừ giá trị chỉ số ở phút 14:45. Đây là con số quen thuộc nhất, vì giá đóng cửa của cả hai chuỗi đều được công bố rộng rãi. Trong dữ liệu của Stockup, nến cuối ngày được đánh dấu riêng là basis đóng cửa để phân biệt với basis lúc khớp liên tục.
Basis trung bình phiên. Cộng basis của mọi phút từ đầu phiên rồi chia cho số phút. Con số này luôn được tính ở độ phân giải 1 phút, dù đang xem khung nến nào; tại mỗi nến, nó là trung bình từ đầu phiên tới nến đó.
Lý do có hai con số: phút ATC là một phút đặc biệt. Lệnh được gom trong 15 phút rồi khớp ở một mức giá duy nhất cho mỗi thị trường, và hai thị trường khớp độc lập với nhau. Bài vì sao basis VN30F1M biến động mạnh quanh ATC giải thích cơ chế; bài này đo mức lệch bằng số liệu thật.
Mười hai phiên của hợp đồng 41I1GA000
| Phiên | Basis đóng cửa | Basis trung bình phiên | Chênh lệch |
|---|---|---|---|
| 18/09/2026 | +5,83 | +1,02 | +4,81 |
| 21/09/2026 | −4,26 | −2,55 | −1,71 |
| 22/09/2026 | −2,46 | −0,35 | −2,11 |
| 23/09/2026 | −4,91 | +0,36 | −5,27 |
| 24/09/2026 | +5,35 | +1,74 | +3,61 |
| 25/09/2026 | +3,50 | +3,54 | −0,04 |
| 28/09/2026 | +1,08 | +2,56 | −1,48 |
| 29/09/2026 | +5,65 | +5,34 | +0,31 |
| 30/09/2026 | +1,59 | +7,00 | −5,41 |
| 01/10/2026 | +4,43 | +5,05 | −0,62 |
| 02/10/2026 | +9,01 | +5,79 | +3,22 |
| 05/10/2026 | +5,64 | +3,39 | +2,25 |
Đơn vị: điểm. Chênh lệch = basis đóng cửa − basis trung bình phiên.
Trong 12 phiên, hai con số lệch nhau trung bình 2,57 điểm. Ba phiên đáng nhìn kỹ:
- 23/09. Cả phiên hợp đồng giao dịch quanh mức ngang chỉ số (trung bình +0,36), nhưng đóng cửa thấp hơn chỉ số 4,91 điểm. Hai con số trái dấu.
- 30/09. Trung bình cả phiên hợp đồng cao hơn chỉ số 7,00 điểm — mức cao nhất trong 12 phiên — nhưng tới phút đóng cửa khoảng chênh chỉ còn +1,59.
- 25/09. Hai con số gần như trùng nhau: +3,50 và +3,54.
Phiên 05/10/2026 cho thấy đường đi giữa hai con số. Basis thấp nhất trong phiên là −0,54 (nến 1 phút 09:38), cao nhất +8,25 (13:37). Ở nến liên tục cuối cùng, 14:28, basis là +4,01; phút ATC đưa nó lên +5,64. Trung bình cả phiên là +3,39.
Mức lệch trên 675 phiên
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Số phiên có cả hai con số | 675 (02/01/2024 → 05/10/2026) |
| Trung bình basis đóng cửa | −0,64 điểm |
| Trung bình basis trung bình phiên | −0,38 điểm |
| Độ lệch chuẩn basis đóng cửa | 5,56 điểm |
| Độ lệch chuẩn basis trung bình phiên | 4,72 điểm |
| Lệch tuyệt đối trung bình giữa hai con số | 2,93 điểm |
| Số phiên lệch hơn 2 điểm | 345 (51,1%) |
| Số phiên lệch hơn 5 điểm | 117 (17,3%) |
| Số phiên hai con số trái dấu | 159 (23,6%) |
| Hệ số tương quan giữa hai chuỗi | 0,69 |
Về trung bình dài hạn, hai chuỗi không lệch hẳn về một phía: 320 phiên basis đóng cửa cao hơn trung bình phiên, 353 phiên thấp hơn, 2 phiên bằng nhau. Nhưng ở từng phiên, khoảng cách là đáng kể: hơn một nửa số phiên lệch trên 2 điểm, và cứ khoảng bốn phiên có một phiên hai con số trái dấu.
Basis đóng cửa cũng dao động rộng hơn: độ lệch chuẩn 5,56 điểm so với 4,72 điểm. Điều này dễ hiểu về mặt thống kê — trung bình của hơn 200 phút bao giờ cũng ổn định hơn một phút đơn lẻ.
Phiên lệch nhiều nhất về hai phía: 25/12/2025, basis trung bình phiên +3,58 nhưng basis đóng cửa −26,21; và 22/04/2026, trung bình phiên −6,64 nhưng đóng cửa +15,19.
Ví dụ minh họa: giả sử một nghiên cứu phân loại phiên thành "basis dương" và "basis âm". Với 100 phiên giả định có tỷ lệ trái dấu như mẫu thật (23,6%), khoảng 24 phiên đổi nhóm tùy theo việc nghiên cứu dùng basis đóng cửa hay basis trung bình phiên. Kết luận của nghiên cứu có thể đổi theo một lựa chọn tưởng như chi tiết kỹ thuật.
Dùng con số nào cho việc gì
- Mô tả trạng thái lúc kết phiên, so với giá đóng cửa công bố: basis đóng cửa.
- Mô tả hợp đồng được giao dịch cao hay thấp hơn chỉ số trong phần lớn thời gian của phiên: basis trung bình phiên.
- So sánh giữa các phiên, cần con số ít nhiễu: basis trung bình phiên, hoặc basis ở khung 5 phút trở lên.
- Chuẩn hóa theo lịch sử: basis z-score so basis của từng nến với cùng khung giờ ở 20 phiên trước, nên nến cuối ngày được so với các nến cuối ngày khác.
Điều quan trọng hơn việc chọn con số nào là ghi rõ đã chọn con số nào. Hai nghiên cứu về "basis VN30F1M" có thể cho kết quả khác nhau chỉ vì một bên dùng giá ATC, bên kia dùng trung bình phiên.
Giới hạn
- Trung bình phiên không tính 15 phút đầu. Từ 09:00 đến 09:14 không có basis — xem bài vì sao 15 phút đầu phiên VN30F1M không có basis.
- Trung bình cộng theo phút, không theo khối lượng. Một phút ít giao dịch có trọng số bằng một phút sôi động.
- Hai chân không đồng bộ tuyệt đối. Chỉ số được cập nhật theo chu kỳ vài giây và tính từ giá khớp gần nhất của từng cổ phiếu; ở khung 1 phút, một phần dao động của basis đến từ độ trễ này.
- Mẫu 12 phiên là của một hợp đồng. Nó minh họa hiện tượng, không đại diện cho mọi giai đoạn.
Basis trong phiên còn có nhịp riêng theo giờ, được mô tả ở bài basis VN30F1M biến động trong phiên giao dịch. Cả hai con số trong bài này thuộc nhóm số đo của positioning.
Câu hỏi thường gặp
Basis trung bình phiên là gì?
Là trung bình cộng basis của mọi phút trong phiên mà cả hợp đồng tương lai lẫn chỉ số VN30 đều có giá, tính từ đầu phiên. Một phiên đủ dữ liệu có 225 phút như vậy. Con số này cho biết trong phần lớn thời gian của phiên, hợp đồng được giao dịch cao hay thấp hơn chỉ số bao nhiêu điểm.
Vì sao basis đóng cửa hay lệch khỏi trung bình phiên?
Vì basis đóng cửa lấy ở phút khớp lệnh định kỳ đóng cửa, khi lệnh được gom rồi khớp một lần ở mỗi thị trường. Hai thị trường khớp độc lập, nên giá ATC của hợp đồng và mức chỉ số sau ATC có thể dịch chuyển khác nhau. Trên 675 phiên, hai con số lệch nhau trung bình 2,93 điểm.
Hai con số trái dấu có thường gặp không?
Có. Trong 675 phiên từ đầu năm 2024, 159 phiên — tức 23,6% — có basis đóng cửa và basis trung bình phiên trái dấu. Ví dụ phiên 23/09/2026: trung bình phiên +0,36 điểm nhưng đóng cửa −4,91 điểm. Vì vậy dấu của basis đóng cửa không đại diện cho cả phiên.
Nên dùng basis nào khi so sánh nhiều phiên?
Tùy câu hỏi. Nếu cần mô tả trạng thái khi kết phiên, dùng basis đóng cửa. Nếu cần con số đại diện cho cả phiên và ít nhiễu hơn, dùng basis trung bình phiên, vốn có độ lệch chuẩn 4,72 điểm so với 5,56 điểm của basis đóng cửa. Quan trọng nhất là ghi rõ đã dùng con số nào.
Basis trung bình phiên có tính theo khối lượng không?
Không. Nó là trung bình cộng đơn giản theo phút: mỗi phút có basis đóng góp trọng số như nhau, bất kể phút đó khớp nhiều hay ít hợp đồng. Một phép trung bình có trọng số theo khối lượng sẽ cho con số khác, nghiêng về những phút giao dịch sôi động hơn.
Basis ở nến liên tục cuối cùng có khác basis đóng cửa không?
Có thể khác đáng kể. Phiên 05/10/2026, basis ở nến 1 phút 14:28 là +4,01 điểm, còn basis đóng cửa sau ATC là +5,64 điểm. Phiên 02/10/2026, hai con số là +7,72 và +9,01. Khoảng chênh này là phần dịch chuyển xảy ra riêng trong phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa.
Nguồn tham khảo
- HNX – Hợp đồng tương lai chỉ số VN30: phương thức khớp lệnh và thời gian giao dịch – hnx.vn – truy cập 05/10/2026
- HOSE – Quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số HOSE-Index (chỉ số VN30) – hsx.vn – truy cập 05/10/2026
- Dữ liệu thị trường: Stockup Positioning, phiên bản
pos-v1, dữ liệu đã đối soát cuối ngày
Giờ phiên và cách đánh dấu nến đóng cửa là theo quy định hiện hành và phiên bản pos-v1, được rà soát định kỳ 6 tháng. Các tỷ lệ gắn với mẫu 675 phiên đã nêu.
Lưu ý rủi ro: Bài viết so sánh hai cách tóm tắt một chuỗi số liệu, không gợi ý hành động giao dịch nào quanh phiên đóng cửa. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.
Cùng một phiên, hai con số, hai câu chuyện — đăng ký bản tin Stockup để nhận các bài đọc số liệu VN30F1M theo đúng ngữ cảnh.
Tuan Nguyen
Founder
18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain, hơn 120 dự án thực tế; kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán với phát triển hệ thống phân tích.
