Thuế TNCN phái sinh mỗi lượt bằng 0,1% nhân giá trị ký quỹ ban đầu, nên thuế tăng/giảm cùng tỷ lệ với tỷ lệ ký quỹ do VSDC quy định. Vì thuế chiếm khoảng 2/3 chi phí một vòng, mỗi lần VSDC điều chỉnh ký quỹ cũng làm điểm hòa vốn dịch chuyển.
Định nghĩa đầy đủ
Tỷ lệ ký quỹ ban đầu là phần trăm giá trị hợp đồng mà nhà đầu tư phải ký quỹ để mở một vị thế phái sinh, do VSDC công bố theo từng thời kỳ. Giá trị ký quỹ ban đầu của một lượt khớp đồng thời là cơ sở tính thuế thu nhập cá nhân 0,1% cho lượt đó.
Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại; chi phí giao dịch phát sinh ở mọi lệnh, kể cả lệnh lỗ. Tỷ lệ ký quỹ là thông số thay đổi theo thời kỳ — luôn tra nguồn VSDC trước khi dùng số liệu trong bài.
Mọi con số dưới đây được tính bằng công cụ tính chi phí và điểm hòa vốn VN30 của Stockup; công cụ cho phép tự đổi tỷ lệ ký quỹ ban đầu để kiểm tra lại.
Những điều cần nhớ
- Thuế mỗi lượt = 0,1% × (giá × 100.000 × số hợp đồng × tỷ lệ ký quỹ ban đầu) ÷ 2
- Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do VSDC công bố và điều chỉnh theo từng thời kỳ
- Công cụ Stockup hiện dùng mức 17%, cần đối chiếu với thông báo VSDC mới nhất
- Thuế tăng tuyến tính theo ký quỹ: +3 điểm % ký quỹ ≈ +2.970đ thuế mỗi lượt ở giá 1.980,4
- Tỷ lệ ký quỹ cao hơn đồng nghĩa đòn bẩy tối đa thấp hơn
Công thức thuế TNCN phái sinh và vị trí của tỷ lệ ký quỹ
Với hợp đồng tương lai chỉ số VN30, thuế TNCN mỗi lượt khớp được tính theo công thức:
Thuế = 0,1% × (giá khớp × 100.000 × số hợp đồng × tỷ lệ ký quỹ ban đầu) ÷ 2
Phần trong ngoặc là giá trị ký quỹ ban đầu của lượt khớp. Ví dụ minh họa ở giá 1.980,4: giá trị danh nghĩa 1 hợp đồng là 198.040.000đ; với tỷ lệ 17%, giá trị ký quỹ ban đầu là 33.666.800đ; chia 2 rồi nhân 0,1% ra khoảng 16.833đ cho mỗi lượt. Hệ số chia 2 lấy theo hướng dẫn thuế hiện hành mà công cụ áp dụng.
Trong công thức này, tỷ lệ ký quỹ ban đầu là biến số duy nhất do cơ quan quản lý điều chỉnh định kỳ: thuế suất 0,1% và hệ số nhân 100.000đ ít thay đổi, còn giá khớp do thị trường quyết định. Bài thuế thu nhập cá nhân giao dịch phái sinh trình bày đầy đủ cơ sở pháp lý.
Vì sao thuế lại gắn với ký quỹ chứ không với giá trị hợp đồng
Nếu tính 0,1% trên toàn bộ giá trị danh nghĩa 198 triệu đồng, mỗi lượt sẽ chịu gần 200.000đ thuế — quá lớn so với số vốn thực tế nhà đầu tư bỏ ra, vốn chỉ là phần ký quỹ. Việc lấy giá trị ký quỹ ban đầu làm cơ sở giúp thuế tương xứng hơn với vốn thực sự tham gia giao dịch.
Hệ quả là thuế phái sinh trở thành một đại lượng phụ thuộc chính sách ký quỹ. Người giao dịch quen nghĩ thuế là con số cố định theo luật, nhưng với phái sinh, một thông báo điều chỉnh của VSDC — không cần sửa luật thuế — cũng đủ làm thuế mỗi lượt thay đổi.
Để hiểu ký quỹ ban đầu được xác định và quản lý thế nào, xem cơ chế vận hành ký quỹ, đòn bẩy và đáo hạn VN30F1M và bài thuật ngữ ký quỹ chứng khoán phái sinh.
Khi tỷ lệ ký quỹ thay đổi, chi phí một vòng thay đổi bao nhiêu
| Tỷ lệ ký quỹ (minh họa) | Thuế mỗi lượt mở | Phí cố định cả vòng | Thuế cả vòng | Tổng một vòng | Điểm cần (chưa làm tròn) |
|---|---|---|---|---|---|
| 13% | 12.873đ | 18.150đ | 25.748đ | 43.898đ | 0,44 |
| 17% | 16.833đ | 18.150đ | 33.671đ | 51.821đ | 0,52 |
| 20% | 19.804đ | 18.150đ | 39.614đ | 57.764đ | 0,58 |
Ví dụ minh họa: 1 hợp đồng, giá vào 1.980,4, phí tham chiếu theo cấu hình công cụ Stockup 12/09/2026, chiều LONG. Mức 13% và 20% là giả định để minh họa độ nhạy, không phải mức VSDC từng hoặc sắp công bố.
Ví dụ minh họa trên cho thấy phí cố định giữ nguyên 18.150đ ở cả ba kịch bản, còn thuế cả vòng đi từ 25.748đ lên 39.614đ. Mỗi 3 điểm phần trăm ký quỹ thêm khoảng 2.970đ thuế mỗi lượt, tức gần 6.000đ mỗi vòng — xấp xỉ 0,06 điểm hòa vốn. Sau làm tròn theo bước giá 0,1 điểm, LONG cần 0,5 điểm ở mức 13% và 0,6 điểm ở cả hai mức 17%, 20%.
Tác động còn phụ thuộc giá chỉ số: vì thuế tỉ lệ với giá, cùng một mức tăng ký quỹ sẽ làm thuế tăng nhiều hơn khi chỉ số ở vùng giá cao.
Tác động kép: ký quỹ cao hơn → đòn bẩy thấp hơn và thuế cao hơn
Tỷ lệ ký quỹ ban đầu tác động lên người giao dịch theo hai đường cùng lúc:
- Đòn bẩy tối đa giảm. Đòn bẩy tối đa xấp xỉ bằng 1 chia tỷ lệ ký quỹ: khoảng 7,7 lần ở mức 13%, 5,9 lần ở 17% và 5 lần ở 20%. Với cùng số vốn, bạn mở được ít hợp đồng hơn khi ký quỹ tăng. Công ty chứng khoán có thể yêu cầu ký quỹ cao hơn mức tối thiểu, nên đòn bẩy thực tế thường thấp hơn.
- Chi phí mỗi vòng tăng. Như bảng trên, thuế tăng tuyến tính theo tỷ lệ ký quỹ, kéo điểm hòa vốn lên.
Hai tác động cùng chiều này khiến giai đoạn ký quỹ cao "đắt" hơn theo cả nghĩa vốn lẫn nghĩa chi phí. Ngược lại, ký quỹ thấp giảm chi phí mỗi vòng nhưng tăng đòn bẩy khả dụng — tức tăng cả mức độ khuếch đại lỗ nếu dùng hết.
VSDC là đơn vị quản lý ký quỹ và công bố tỷ lệ; vai trò của VSDC và CTCK thành viên bù trừ được trình bày trong bài vai trò thành viên bù trừ, CTCK và VSDC trong xử lý ký quỹ.
Tra cứu tỷ lệ ký quỹ hiện hành và cập nhật vào công cụ
VSDC công bố tỷ lệ ký quỹ ban đầu qua mục thông báo và trang tra cứu thông tin ký quỹ theo kỳ. Thông báo thường đi kèm phụ lục liệt kê tỷ lệ cho từng loại hợp đồng và ngày hiệu lực — hãy đọc đúng dòng hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và ngày áp dụng.
Sau khi có số, mở khối "Nhập phí theo CTCK của bạn" trong công cụ và sửa ô "Tỷ lệ ký quỹ ban đầu (%)". Bạn có thể xem thuế mỗi lượt thay đổi theo giá trong công cụ ở cột Mở và Đóng của bảng "Chi tiết thuế và phí", và so sánh điểm hòa vốn trước/sau khi đổi tỷ lệ. Các bước cộng từng khoản chi phí có trong hướng dẫn tính chi phí một vòng VN30F1M từng bước.
Câu hỏi thường gặp
VSDC tăng ký quỹ thì thuế phái sinh tăng không?
Có, tăng theo đúng tỷ lệ. Thuế TNCN phái sinh mỗi lượt tính trên giá trị ký quỹ ban đầu, nên nếu tỷ lệ ký quỹ tăng từ 17% lên 20%, thuế mỗi lượt tăng khoảng 17,6%. Ở ví dụ minh họa giá 1.980,4, thuế mỗi lượt tăng từ khoảng 16.833đ lên 19.804đ.
Thuế tính trên ký quỹ tôi thực nộp hay ký quỹ ban đầu theo quy định?
Theo giá trị ký quỹ ban đầu quy định cho lượt khớp, tức giá khớp nhân hệ số nhân, số hợp đồng và tỷ lệ ký quỹ ban đầu — không phải số dư tiền bạn đang có trong tài khoản ký quỹ. Nộp dư ký quỹ không làm thuế tăng thêm.
Vì sao công thức chia 2?
Công cụ Stockup áp dụng công thức lấy giá trị ký quỹ ban đầu chia 2 làm cơ sở tính thuế cho mỗi lượt, theo hướng dẫn thuế TNCN với chứng khoán phái sinh hiện hành. Nếu quy định thay đổi hệ số này, thuế mỗi lượt và điểm hòa vốn sẽ thay đổi tương ứng.
Tôi tra tỷ lệ ký quỹ hiện hành ở đâu?
Trên website VSDC, mục thông báo về tỷ lệ ký quỹ và trang tra cứu thông tin ký quỹ theo kỳ. Thông báo thường có phụ lục đính kèm ghi tỷ lệ cho từng loại hợp đồng và ngày hiệu lực. CTCK của bạn cũng thường thông báo lại khi VSDC điều chỉnh.
Công cụ Stockup có tự cập nhật tỷ lệ ký quỹ không?
Không tự động. Mức mặc định trong công cụ được cập nhật thủ công theo thông báo của VSDC, kèm ngày cập nhật cấu hình. Nếu VSDC vừa điều chỉnh, bạn có thể nhập ngay tỷ lệ mới vào ô "Tỷ lệ ký quỹ ban đầu (%)" để tính lại mà không cần chờ công cụ cập nhật.
Nguồn tham khảo
- VSDC – Thông báo tỷ lệ ký quỹ ban đầu HĐTL chỉ số VN30 – vsdc.vn
- VSDC – Tra cứu thông tin ký quỹ theo kỳ – vsdc.vn
- Thông tư 25/2018/TT-BTC – thuvienphapluat.vn
Lưu ý rủi ro: Nội dung trên đây là để tham khảo về cơ chế thuế và ký quỹ, không phải khuyến nghị đầu tư và không đưa ra nhận định về hướng điều chỉnh ký quỹ của VSDC. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.
Xem thêm bài thuế TNCN giao dịch phái sinh và ký quỹ chứng khoán phái sinh. VSDC điều chỉnh ký quỹ là lúc chi phí của bạn đổi theo — đăng ký bản tin Stockup để nhận tóm tắt mỗi khi có thông báo mới.
Tuan Nguyen
Founder
18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain — hơn 120 dự án thực tế, kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán và phát triển hệ thống phân tích, giao dịch tài chính.
