Spread — chênh lệch giá đặt mua/đặt bán

Spread là khoảng cách giữa giá đặt mua tốt nhất và giá đặt bán tốt nhất đang hiển thị trên sổ lệnh hợp đồng tương lai tại cùng thời điểm. Đây là một chi phí ẩn khi khớp lệnh, khác hoàn toàn với basis (chênh lệch giữa giá phái sinh và chỉ số cơ sở).

Định nghĩa đầy đủ

Spread trong chứng khoán phái sinh là khoảng cách giữa giá đặt mua tốt nhất và giá đặt bán tốt nhất đang hiển thị trên sổ lệnh hợp đồng tương lai tại cùng thời điểm — một chi phí ẩn khi khớp lệnh, khác với basis (chênh lệch giá phái sinh so với chỉ số cơ sở).

Spread được xác định thế nào trên sổ lệnh

Trên sổ lệnh (order book) của một hợp đồng tương lai, luôn có một mức giá đặt mua tốt nhất (giá cao nhất bên mua sẵn sàng trả) và một mức giá đặt bán tốt nhất (giá thấp nhất bên bán sẵn sàng chấp nhận). Spread chính là hiệu số giữa hai mức giá này tại cùng một thời điểm quan sát.

Vì sao spread được xem là một chi phí ẩn

Spread không hiển thị trên biểu phí như phí giao dịch hay phí bù trừ, nhưng nhà đầu tư vẫn "mất" phần chênh lệch này khi khớp lệnh ngay ở mức giá đối ứng thay vì chờ khớp ở mức giá tốt hơn. Đây là lý do spread được gọi là chi phí ẩn — không xuất hiện trên bất kỳ hoá đơn hay biểu phí nào.

Spread thuộc nhóm chi phí nằm trong giá khớp chứ không nằm trên biểu phí — xem chi phí thị trường là gì để phân biệt với nhóm chi phí cố định.

Spread khác basis ở điểm nào

Đây là điểm dễ nhầm lẫn nhất: spread đo chênh lệch giữa giá đặt mua và giá đặt bán tốt nhất tại cùng thời điểm trên sổ lệnh của cùng một hợp đồng; basis đo chênh lệch giữa giá hợp đồng phái sinh và giá trị chỉ số cơ sở. Hai đại lượng đo hai loại chênh lệch hoàn toàn khác nhau. Xem thêm tại bài Basis.

Điều gì khiến spread rộng ra hoặc hẹp lại

Spread càng hẹp thường phản ánh thanh khoản càng cao tại thời điểm quan sát — nhiều lệnh đặt mua/đặt bán gần nhau trên sổ lệnh. Spread có thể biến động theo khung giờ trong phiên và theo mã hợp đồng: mã có thanh khoản cao hơn (thường là F1M — mã gần đáo hạn nhất) thường có spread hẹp hơn các mã ít giao dịch hơn như F1Q, F2Q.

Số liệu minh họa, không phải giá thị trường thật.

Ví dụ minh họa spread và chi phí phát sinh khi khớp lệnh

Ví dụ minh họa: tại một thời điểm, giá đặt mua tốt nhất trên sổ lệnh VN30F1M là 1.249,8 điểm, giá đặt bán tốt nhất là 1.250,0 điểm → spread = 1.250,0 − 1.249,8 = 0,2 điểm. Nếu nhà đầu tư đặt lệnh khớp ngay thay vì chờ giá tốt hơn, phần chênh lệch 0,2 điểm này là chi phí ẩn phát sinh thêm. Số liệu minh họa, không phải giá thị trường thật.

Spread dễ hiểu sai ở đâu

• Nhầm spread với basis — spread là chênh lệch giá mua/bán trên sổ lệnh của cùng một hợp đồng; basis là chênh lệch giữa giá phái sinh và chỉ số cơ sở.
• Nghĩ spread là một khoản phí cố định — spread thay đổi liên tục theo thanh khoản thị trường tại từng thời điểm, không phải một mức phí niêm yết.
• Cho rằng spread giống nhau ở mọi mã hợp đồng — mã thanh khoản cao hơn thường có spread hẹp hơn mã ít giao dịch.

Câu hỏi thường gặp về spread trong phái sinh

Spread khác basis ở điểm nào?

Spread đo chênh lệch giữa giá đặt mua và giá đặt bán tốt nhất tại cùng thời điểm trên sổ lệnh của cùng một hợp đồng; basis đo chênh lệch giữa giá hợp đồng phái sinh và giá trị chỉ số cơ sở — hai đại lượng đo hai loại chênh lệch hoàn toàn khác nhau.

Vì sao spread được coi là một chi phí ẩn?

Vì spread không hiển thị trên biểu phí như phí giao dịch hay phí bù trừ, nhưng nhà đầu tư vẫn "mất" phần chênh lệch này khi khớp lệnh ngay ở mức giá đối ứng thay vì chờ khớp ở mức giá tốt hơn.

Spread rộng có ý nghĩa gì?

Spread rộng thường phản ánh thanh khoản thấp tại thời điểm quan sát — ít lệnh đặt mua/đặt bán gần nhau trên sổ lệnh, khiến chi phí ẩn khi khớp lệnh ngay tăng lên.

Spread có giống nhau giữa các mã hợp đồng VN30 tương lai không?

Không nhất thiết. Mã có thanh khoản cao hơn (thường là F1M — mã gần đáo hạn nhất) thường có spread hẹp hơn các mã ít giao dịch hơn như F1Q, F2Q.

Làm sao để xem spread hiện tại của một hợp đồng?

Nhà đầu tư có thể quan sát trực tiếp giá đặt mua/đặt bán tốt nhất trên sổ lệnh (order book) hiển thị trên nền tảng giao dịch của công ty chứng khoán đang sử dụng.

Nguồn tham khảo

• HNX – Cơ chế khớp lệnh và sổ lệnh chứng khoán phái sinh – hnx.vn – truy cập 02/09/2026
• HNX – Thống kê giao dịch phái sinh (thanh khoản theo mã hợp đồng) – hnx.vn – truy cập 02/09/2026

Số liệu spread cụ thể theo khung giờ/mã hợp đồng cần đối chiếu trực tiếp dữ liệu giao dịch thực tế công bố trên HNX.

---

Lưu ý rủi ro: Spread là một chi phí ẩn cần tính đến, không phải yếu tố để "tối ưu điểm vào lệnh". Nội dung trên đây là để tham khảo, không phải nội dung tư vấn đầu tư.

Xem thêm bài Basis, Điểm hoà vốn, slippage trong giao dịch phái sinh là gì — chi phí ẩn liên quan chặt chẽ với spread, và so sánh chi phí round-trip theo kỳ hạn hợp đồng VN30F — nơi spread là một cấu phần chi phí ẩn chính. Muốn hiểu rõ mọi chi phí ẩn khi giao dịch phái sinh, không chỉ phí hiển thị trên biểu phí? Đăng ký bản tin StockUp.