Bỏ qua, đến nội dung chính
Stockup
Dữ liệu

Cách Tính Khối Lượng Tương Đối: Trung Bình Hay Trung Vị

Cách tính khối lượng tương đối: trung bình hay trung vị, cả phiên hay cùng khe. Trên 687 phiên VN30F1M, ngưỡng 1,5 cho 29 hay 43 phiên tùy mốc chọn.

Tuan Nguyen

Tuan Nguyen

Cách Tính Khối Lượng Tương Đối: Trung Bình Hay Trung Vị

Cách tính khối lượng tương đối gồm chọn đơn vị (phiên hay nến), mốc (trung bình hay trung vị) và cửa sổ 20 phiên trước. Trên 687 phiên VN30F1M tới 12/11/2026, ngưỡng 1,5 cho 29 phiên khi mốc là trung bình, 43 phiên khi là trung vị.

Định nghĩa đầy đủ

Cách tính khối lượng tương đối (RVOL) là quy trình chia khối lượng của một phiên hoặc một nến cho mức bình thường của chính nó. Ba lựa chọn quyết định kết quả: đơn vị so sánh (cả phiên hay cùng khe giờ), thống kê làm mốc (trung bình hay trung vị) và cửa sổ phiên trước dùng làm mốc.

Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục về xử lý dữ liệu, không phải tư vấn đầu tư. Khối lượng tương đối mô tả mức sôi động đã xảy ra, không phải căn cứ để vào hay ra lệnh. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.

Những điều cần nhớ

  • Mốc chỉ gồm 20 phiên trước, không gồm phiên đang xét
  • Ngưỡng 1,5 theo ngày: 29 phiên (4,2%) với trung bình, 43 phiên (6,3%) với trung vị
  • Ngưỡng 4 cùng khe 5 phút: 120 nến với trung bình, 279 nến với trung vị trên 32.974 nến
  • Phiên 10/11/2026: RVOL ngày 1,18 (trung bình) và 1,25 (trung vị)
  • Cùng ngưỡng, đổi mốc làm số sự kiện đổi đáng kể — luôn ghi rõ cách tính

Dữ liệu tính đến phiên 12/11/2026; số đo phiên bản ms-v3, đã đối soát cuối ngày; mẫu từ 30/01/2024 (bỏ 20 phiên đầu); phiên minh họa: 10/11/2026, hợp đồng 41I1GB000, tức VN30F1M trong giai đoạn này. Mọi tỉ số do Stockup tính từ nến công khai.

Tính khối lượng tương đối từng bước

Định nghĩa khái niệm có ở bài khối lượng tương đối là gì. Bài này đi vào quy trình tính và hệ quả của từng lựa chọn.

Bước 1 — Chọn đơn vị. Cả phiên (dùng khối lượng nến ngày) hoặc từng nến trong phiên (nến 5 phút là lựa chọn phổ biến). Nếu chọn nến, so với đúng khe giờ đó của các phiên trước.

Bước 2 — Chọn cửa sổ. 20 phiên liền trước là quy ước của loạt bài, khoảng một tháng giao dịch, cũng là độ dài hợp đồng tháng gần nhất. Không gồm phiên đang xét.

Bước 3 — Chọn thống kê làm mốc. Trung bình cộng hoặc trung vị của 20 giá trị.

Bước 4 — Xử lý giá trị thiếu. Với khe giờ, phiên không có nến ở khe đó tính khối lượng 0 để mẫu số luôn là 20.

Bước 5 — Chia. RVOL = khối lượng đang xét ÷ mốc. Ghi lại cả ba lựa chọn ở bước 1–3 cạnh con số.

Ví dụ minh họa: 20 phiên trước có khối lượng 19 phiên quanh 200.000 hợp đồng và một phiên 600.000. Trung bình là 220.000, trung vị 200.000. Phiên hôm nay khớp 300.000: RVOL theo trung bình 1,36, theo trung vị 1,50. Cùng một phiên vượt ngưỡng 1,5 theo cách này nhưng không vượt theo cách kia.

Bốn cách, bốn kết quả

Số sự kiện vượt ngưỡng theo 4 cách tính khối lượng tương đối, VN30F1M tới 12/11/2026

Cách tínhNgưỡngSố sự kiệnMẫu
Phiên ÷ trung bình 20 phiên≥ 1,529687 phiên
Phiên ÷ trung vị 20 phiên≥ 1,543687 phiên
Nến 5 phút ÷ trung bình cùng khe 20 phiên≥ 412032.974 nến
Nến 5 phút ÷ trung vị cùng khe 20 phiên≥ 427932.974 nến

Bảng chứa đúng các giá trị đã vẽ trên biểu đồ. Nguồn: Stockup Market Structure (ms-v3), nến công khai đã đối soát cuối ngày; Stockup tự tính.

Cùng 687 phiên, đổi mốc từ trung bình sang trung vị làm số phiên đạt 1,5 tăng từ 29 lên 43. Lý do: khối lượng lệch phải, vài phiên rất đông kéo trung bình 20 phiên lên cao hơn trung vị, nên chia cho trung bình cho tỉ số nhỏ hơn. Ở cấp nến 5 phút cùng khe, khác biệt còn lớn hơn: 120 nến đạt 4 lần khi chia trung bình, 279 nến khi chia trung vị, gấp hơn hai lần. Không cách nào "đúng" hơn; điều bắt buộc là ghi rõ cách đã chọn và giữ nguyên khi so sánh.

Hai quy luật rút ra từ cách thống kê hoạt động, không phụ thuộc mẫu này:

  • Trung vị không bị phiên ngoại lai kéo lên. Khối lượng ngày lệch phải: thỉnh thoảng có phiên đông gấp đôi. Một phiên như vậy làm trung bình 20 phiên tăng suốt cả tháng sau, khiến mọi phiên trong tháng đó có RVOL thấp hơn; trung vị gần như không đổi.
  • Ở cấp khe giờ, trung vị dễ cho tỉ số lớn hơn. Khối lượng từng khe dao động mạnh; trung bình bị vài phiên đông kéo lên, trung vị thì không, nên cùng ngưỡng 4 bắt được nhiều nến hơn khi mốc là trung vị.

Phiên 10/11/2026 qua bốn cách

Cách tínhPhiên 10/11/2026
RVOL ngày, mốc trung bình 20 phiên1,18
RVOL ngày, mốc trung vị 20 phiên1,25
RVOL cùng khe cao nhất, mốc trung bình4,47
RVOL cùng khe cao nhất, mốc trung vị5,03

Phiên 10/11/2026 cho thấy cùng hiện tượng ở quy mô nhỏ: RVOL ngày là 1,18 hay 1,25 tùy mốc, và nến nổi bật nhất phiên có RVOL cùng khe 4,47 theo mốc trung bình, 5,03 theo mốc trung vị. Với nến này, cả hai mốc đều cho kết quả vượt ngưỡng 4; với những nến sát ngưỡng, chọn mốc nào sẽ quyết định nến đó có được tính là sự kiện hay không.

Roll và warmup

Chuỗi VN30F1M đổi hợp đồng mỗi tháng. Với khối lượng, loạt bài dùng mốc đi xuyên kỳ roll: 20 phiên trước có thể thuộc hai hợp đồng. Lý do là khối lượng của chuỗi tháng gần nhất ít thay đổi bậc khi chuyển hợp đồng, khác với giá có bước nhảy ở ngày roll. Cách làm ngược lại — reset mốc khi đổi hợp đồng — khiến khoảng 20 phiên đầu mỗi hợp đồng không có RVOL, tức gần như không bao giờ có. Khoảng trống đầu chuỗi như vậy là warmup; với RVOL ở bài này, warmup chỉ xảy ra ở 20 phiên đầu của toàn bộ lịch sử.

Cách xử lý roll cho từng loại số đo được bàn ở bài ngày roll qua bốn tầng dữ liệu VN30F1M. Ý tưởng so với cùng khe giờ của 20 phiên trước là cùng ý tưởng của baseline theo khe giờ; hình dạng khối lượng trong ngày ở bài phiên khối lượng bất thường VN30F1M theo khe giờ.

Chọn cách nào

Không có cách đúng duy nhất; có cách phù hợp với câu hỏi.

  • Đánh dấu phiên khác thường: cả phiên, mốc trung vị — ổn định trước phiên ngoại lai.
  • So từng nến trong ngày: cùng khe giờ — tách nhịp trong ngày; trung bình khớp cách hệ thống tính, trung vị nhạy hơn với nến lẻ.
  • So với số của nguồn khác: dùng đúng cách nguồn đó tính, nếu không con số không so được.

Điều không nên làm là thử cả bốn cách rồi chọn cách cho kết quả "đẹp" nhất. Đó là một dạng dò tham số; bài cỡ mẫu và ý nghĩa thống kê giải thích vì sao lựa chọn sau khi đã nhìn kết quả làm hỏng kết luận.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng trung bình hay trung vị cho khối lượng?

Với khối lượng cả phiên, trung vị thường ổn hơn vì khối lượng lệch phải và một phiên rất đông kéo trung bình lên cả tháng. Với khối lượng theo khe giờ, trung bình được dùng nhiều và khớp cách hệ thống tính. Trên VN30F1M tới 12/11/2026, hai mốc cho 29 và 43 phiên vượt ngưỡng 1,5.

Có tính phiên hiện tại vào mốc không?

Không nên. Nếu phiên hiện tại nằm trong mốc, một phiên rất đông tự kéo mốc của chính nó lên và RVOL bị nén lại. Quan trọng hơn, khi tính trong phiên thì khối lượng cả phiên chưa có. Mốc chỉ gồm các phiên đã kết thúc trước phiên đang xét.

So cả phiên hay so cùng khe giờ?

Tùy câu hỏi. So cả phiên cho biết hôm nay có đông hơn thường lệ không. So cùng khe giờ cho biết một nến cụ thể có đông hơn thường lệ của đúng giờ đó không. Với từng nến trong ngày, so cả phiên gần như vô nghĩa vì khối lượng đầu và cuối phiên luôn cao hơn giữa trưa.

Sau ngày roll thì sao?

Loạt bài dùng chuỗi VN30F1M liên tục, nên 20 phiên trước có thể thuộc hai hợp đồng. Với khối lượng của chuỗi tháng gần nhất, cách này thường không tạo bước nhảy lớn. Reset mốc theo hợp đồng sẽ khiến gần như cả tháng đầu mỗi hợp đồng không có giá trị.

20 phiên có phải con số chuẩn?

Không có con số chuẩn. 20 phiên là khoảng một tháng giao dịch và là độ dài một hợp đồng tháng gần nhất, nên là lựa chọn tự nhiên. Cửa sổ ngắn hơn phản ứng nhanh hơn nhưng nhiễu hơn; dài hơn ổn định hơn nhưng chậm theo kịp thay đổi mức khối lượng nền.

Kết quả khác nhau nhiều không?

Đủ nhiều để làm đổi kết luận. Cùng ngưỡng 1,5, đổi mốc từ trung bình sang trung vị đổi số phiên vượt ngưỡng từ 29 sang 43; cùng ngưỡng 4 ở khe 5 phút, số nến đổi từ 120 sang 279. Vì vậy mọi con số RVOL cần đi kèm cách tính.

Nguồn tham khảo

  • HNX – Thống kê giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30 – hnx.vn – truy cập 12/11/2026
  • HOSE – Quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số VN30 (tài sản cơ sở) – hsx.vn – truy cập 12/11/2026
  • Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (ms-v3), nến ngày và nến 5 phút công khai đã đối soát cuối ngày; RVOL do Stockup tính

Cửa sổ 20 phiên và các ngưỡng là quy ước của loạt bài, rà soát định kỳ 6 tháng; số liệu gắn với mốc 12/11/2026.


Lưu ý rủi ro: Bài viết hướng dẫn xử lý dữ liệu khối lượng, không gợi ý hành động giao dịch nào dựa trên một ngưỡng RVOL. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.

Một chỉ số, bốn cách tính — đăng ký bản tin Stockup để nhận các bài luôn ghi rõ cách tính sau mỗi con số.

Tuan Nguyen

Tuan Nguyen

Founder

18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain, hơn 120 dự án thực tế; kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán với phát triển hệ thống phân tích.

Trang tác giảLiên hệ

Chia sẻ bài viết

fin

Bài viết liên quan

Stockup cung cấp công cụ nghiên cứu và dữ liệu lịch sử. Nội dung trên website không phải khuyến nghị đầu tư và không phải dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán. Mọi quyết định giao dịch và rủi ro thuộc về người dùng. Giao dịch chứng khoán phái sinh sử dụng đòn bẩy và có thể dẫn tới thua lỗ lớn.

Bình luận (0)

Góp ý về phương pháp, số liệu hoặc cách bạn đang áp dụng. Bình luận hiển thị công khai sau khi gửi, có thể bị ẩn nếu vi phạm quy định. Email chỉ dùng để liên hệ lại, không hiển thị công khai.

0/800

Đang tải bình luận...

Đọc tiếp các bài khác trong cùng cụm nghiên cứu.

Xem tất cả