Bỏ qua, đến nội dung chính
Stockup
Chiến lược

Phòng Ngừa Danh Mục Bằng Phái Sinh VN30 Hiệu Quả Bao Nhiêu?

Danh mục mô phỏng VN30 phòng ngừa bằng VN30F1M, 655 phiên: phương sai lãi lỗ giảm 91,9% ở kỳ 1 phiên, 97,9% ở kỳ 20 phiên. Phần còn lại là basis risk.

Tuan Nguyen

Tuan Nguyen

Phòng Ngừa Danh Mục Bằng Phái Sinh VN30 Hiệu Quả Bao Nhiêu?

Bán VN30F1M theo đúng giá trị danh nghĩa của một danh mục mô phỏng VN30 làm phương sai lãi lỗ ngày giảm 91,9% trên 655 phiên từ 2024 tới 12/11/2026 (hợp đồng cuối mẫu 41I1GB000). Với kỳ nắm giữ 20 phiên, mức giảm là 97,9%. Phần không bù được đến từ thay đổi của basis.

Định nghĩa đầy đủ

Hiệu quả phòng ngừa đo phần biến động của danh mục được loại bỏ khi mở vị thế ngược chiều bằng hợp đồng tương lai, tính bằng một trừ tỉ số giữa phương sai lãi lỗ sau phòng ngừa và phương sai trước phòng ngừa. Phần không loại bỏ được chủ yếu đến từ thay đổi basis.

Lưu ý rủi ro: Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 dùng đòn bẩy: một điểm biến động bằng 100.000 đồng trên mỗi hợp đồng, nên lãi và lỗ đều lớn hơn nhiều lần số tiền ký quỹ bỏ ra. Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải lời mời mua bán.

Những điều cần nhớ

  • Hiệu quả phòng ngừa = 1 − Var(lãi lỗ sau phòng ngừa) ÷ Var(lãi lỗ trước phòng ngừa) (EVERGREEN)
  • Danh mục mô phỏng VN30, bán 1:1 theo giá trị danh nghĩa: 91,9% (kỳ 1 phiên), 95,9% (5 phiên), 97,9% (20 phiên)
  • Danh mục minh họa 1 tỷ đồng: độ lệch chuẩn lãi lỗ ngày 11,22 triệu đồng trước, 3,19 triệu đồng sau phòng ngừa
  • Theo năm (kỳ 1 phiên): 92,6% (2024), 92,5% (2025), 90,8% (2026)
  • Phiên phần còn lại lớn nhất: 09/04/2025, basis tăng 28,3 điểm, danh mục đã phòng ngừa vẫn lỗ 23,66 triệu đồng

Dữ liệu tính đến phiên 12/11/2026; số đo phiên bản pos-v1 (nhóm basis: fut_close, idx_close), đã đối soát cuối ngày; phiên minh họa: 15–16/10/2026, hợp đồng 41I1GA000 → 41I1GB000. Danh mục 1 tỷ đồng là ví dụ minh họa.

Thiết lập: danh mục = VN30, bán 1:1, roll mỗi kỳ

Để tách riêng phần rủi ro do hợp đồng tương lai gây ra, danh mục được giả định giống hệt chỉ số VN30, tức beta bằng 1 và không có sai khác do chọn mã. Cách đọc beta và vai trò của nó ở trang hệ số beta.

  • Danh mục: 1 tỷ đồng (minh họa), lãi lỗ ngày = thay đổi % của VN30 × 1 tỷ.
  • Vị thế phòng ngừa: bán hợp đồng tương lai chỉ số VN30 có tổng giá trị danh nghĩa bằng giá trị danh mục. Ở giá 1.842,3 điểm ngày 12/11/2026, đó là khoảng 5,43 hợp đồng; phép tính cho phép số lẻ để không trộn sai số làm tròn vào kết quả.
  • Kỳ nắm giữ: 1, 5 và 20 phiên, các kỳ không chồng nhau.
  • Roll: vị thế luôn ở VN30F1M; 34 phiên roll và các cặp phiên không liền nhau bị loại khỏi lãi lỗ ngày.

Định nghĩa và cơ chế chung của việc phòng ngừa có ở trang phòng ngừa rủi ro bằng hợp đồng tương lai.

Phương sai trước và sau phòng ngừa

Hiệu quả phòng ngừa danh mục VN30 bằng VN30F1M theo kỳ nắm giữ

Kỳ nắm giữSố kỳ không chồng nhauĐộ lệch chuẩn lãi lỗ chưa phòng ngừa (triệu đồng/1 tỷ)Độ lệch chuẩn sau phòng ngừa (triệu đồng/1 tỷ)Hiệu quả phòng ngừa (%)
1 phiên65511,223,1991,9
5 phiên13123,924,8795,9
20 phiên3254,547,8997,9

Bảng chứa đúng các giá trị đã vẽ (cột cuối). Danh mục minh họa 1 tỷ đồng mô phỏng đúng chỉ số VN30; bỏ 34 phiên roll.

Ở kỳ 1 phiên, độ lệch chuẩn lãi lỗ ngày của danh mục 1 tỷ đồng giảm từ 11,22 triệu xuống 3,19 triệu đồng. Kỳ càng dài, tỷ lệ giảm càng lớn: 95,9% ở kỳ 5 phiên, 97,9% ở kỳ 20 phiên. Lý do: biến động của chỉ số cộng dồn theo thời gian, còn basis có xu hướng co về 0 khi tới đáo hạn, nên phần lệch không tích lũy nhanh bằng.

Cộng dồn trên cả mẫu, danh mục không phòng ngừa tạo lãi lỗ ngày cộng lại +486,6 triệu đồng (tính trên mức vốn cố định 1 tỷ, không tái đầu tư), danh mục đã phòng ngừa chỉ +1,3 triệu đồng. Phòng ngừa loại bỏ gần như toàn bộ phần biến động của thị trường, cả chiều lên lẫn chiều xuống.

Rủi ro còn lại: basis thay đổi

Lãi lỗ sau phòng ngừa mỗi ngày bằng thay đổi chỉ số trừ thay đổi giá hợp đồng, tức âm của thay đổi basis. Rủi ro còn lại vì vậy gọi là basis risk. Mức hợp đồng bám chỉ số hằng ngày được đo ở bài phái sinh VN30 bám chỉ số VN30 sát đến đâu; phân phối của basis ở bài phân phối basis VN30F1M 2024–2026.

Phiên có phần còn lại lớn nhất là 09/04/2025 (hợp đồng 41I1F4000). VN30 giảm từ 1.197,51 xuống 1.168,68 điểm, còn hợp đồng gần như đứng yên (1.178,5 → 1.178,0). Basis đổi từ −19,01 lên +9,32 điểm. Danh mục 1 tỷ đồng lỗ 24,07 triệu đồng; vị thế bán hợp đồng gần như không bù được, nên sau phòng ngừa vẫn lỗ 23,66 triệu đồng. Một ngày như vậy cho thấy phòng ngừa làm nhỏ biến động trung bình, nhưng không khóa được kết quả của từng phiên.

Kỳ nắm giữ và ngày roll

Người phòng ngừa giữ lâu hơn một tháng phải chuyển vị thế sang hợp đồng mới ở mỗi kỳ đáo hạn. Ví dụ kỳ tháng 10/2026:

PhiênHợp đồngGiá hợp đồng (điểm)VN30 (điểm)Basis (điểm)
13/10/202641I1GA0001.867,51.860,996,51
14/10/202641I1GA0001.857,01.852,444,56
15/10/2026 (đáo hạn)41I1GA0001.839,81.843,71−3,91
16/10/202641I1GB0001.855,11.855,41−0,31
19/10/202641I1GB0001.841,01.839,181,82
20/10/202641I1GB0001.850,01.845,514,49

Người bán 41I1GA000 từ 13/10 tới đáo hạn được hưởng phần basis co từ +6,51 điểm về quanh 0, rồi mở vị thế bán mới ở 41I1GB000 với basis gần 0. Basis lúc mở vị thế mới quyết định một phần kết quả của kỳ tiếp theo; chi phí phí và thuế cho mỗi lần chuyển có ở bài chi phí rollover hợp đồng tương lai.

Danh mục thật khác VN30: beta và sai khác

Con số 91,9% là mức trần trong điều kiện lý tưởng: danh mục trùng chỉ số. Danh mục thật có thêm hai nguồn rủi ro mà hợp đồng VN30 không bù được:

  • Beta khác 1. Danh mục beta 1,2 cần khoảng 1,2 lần số hợp đồng; dùng tỷ lệ 1:1 sẽ bù thiếu.
  • Phần riêng của từng mã. Danh mục ít mã, hoặc có mã ngoài rổ VN30, có biến động riêng không liên quan tới chỉ số. Phần này giữ nguyên sau phòng ngừa.

Kết quả theo năm khá ổn định (92,6%, 92,5%, 90,8%), nhưng đó là kết quả của danh mục mô phỏng; danh mục thật sẽ thấp hơn, mức thấp hơn bao nhiêu tùy độ khác biệt với rổ VN30.

Câu hỏi thường gặp

Phòng ngừa bằng phái sinh VN30 giảm được bao nhiêu rủi ro?

Với danh mục mô phỏng đúng VN30 và tỷ lệ 1:1, phương sai lãi lỗ ngày giảm 91,9% trên 655 phiên tới 12/11/2026; với kỳ nắm giữ 20 phiên, giảm 97,9%. Với danh mục thật khác chỉ số, mức giảm thấp hơn.

Basis risk là gì trong trường hợp này?

Là phần lãi lỗ còn lại sau khi đã bán hợp đồng, bằng âm của thay đổi basis. Nếu basis tăng, người bán hợp đồng phòng ngừa lỗ thêm; nếu basis giảm, họ có lợi. Phiên 09/04/2025 basis tăng 28,3 điểm, danh mục đã phòng ngừa vẫn lỗ 23,66 triệu đồng trên 1 tỷ.

Cần mấy hợp đồng cho danh mục 1 tỷ?

Với danh mục beta 1 và giá 1.842,3 điểm ngày 12/11/2026, khoảng 1.000 ÷ 184,23 ≈ 5,4 hợp đồng, thực tế là 5 hợp đồng sau làm tròn. Danh mục beta khác 1 nhân thêm beta. Số hợp đồng cần tính lại khi giá hoặc giá trị danh mục thay đổi.

Danh mục không giống VN30 thì sao?

Hợp đồng chỉ bù được phần biến động chung với chỉ số. Phần biến động riêng của từng mã, và sai lệch do beta ước lượng sai, vẫn còn. Mức giảm phương sai thực tế vì vậy thấp hơn con số trên danh mục mô phỏng.

Qua ngày đáo hạn xử lý thế nào?

Đóng vị thế ở hợp đồng sắp đáo hạn (hoặc để hợp đồng tự thanh toán) và mở vị thế bán tương đương ở hợp đồng mới. Mỗi lần chuyển tốn phí, thuế và chịu basis của hợp đồng mới lúc mở; kỳ 10/2026, basis 41I1GB000 phiên đầu là −0,31 điểm.

Phòng ngừa có làm mất phần lãi khi thị trường tăng không?

Có. Vị thế bán hợp đồng lỗ khi thị trường tăng, bù lại phần lãi của danh mục. Trong mẫu, lãi lỗ ngày cộng dồn của danh mục không phòng ngừa là +486,6 triệu đồng, đã phòng ngừa chỉ +1,3 triệu đồng.

Nguồn tham khảo

  • CME Group Education – Hedging with equity index futures – cmegroup.com – truy cập 12/11/2026
  • VSDC – Quy định ký quỹ đối với vị thế phái sinh – vsdc.vn – truy cập 12/11/2026
  • Dữ liệu thị trường: Stockup Positioning (pos-v1), nhóm basis 1D đã đối soát cuối ngày; số liệu Stockup tự tính

Hệ số nhân, tỷ lệ ký quỹ và quy tắc đáo hạn rà soát định kỳ 6 tháng; số liệu gắn với mốc 12/11/2026.


Lưu ý rủi ro: Bài viết đo trên danh mục mô phỏng và dữ liệu đã xảy ra, không gợi ý phòng ngừa hay không phòng ngừa. Vị thế bán hợp đồng tương lai cũng dùng đòn bẩy và phải duy trì ký quỹ; khi thị trường tăng mạnh, tài khoản phái sinh có thể bị gọi ký quỹ bổ sung dù danh mục cổ phiếu đang lãi.

Phòng ngừa bằng phái sinh, đo bằng dữ liệu thật — đăng ký bản tin Stockup.

Tuan Nguyen

Tuan Nguyen

Founder

18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain, hơn 120 dự án thực tế; kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán với phát triển hệ thống phân tích.

Trang tác giảLiên hệ

Chia sẻ bài viết

fin

Bài viết liên quan

Stockup cung cấp công cụ nghiên cứu và dữ liệu lịch sử. Nội dung trên website không phải khuyến nghị đầu tư và không phải dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán. Mọi quyết định giao dịch và rủi ro thuộc về người dùng. Giao dịch chứng khoán phái sinh sử dụng đòn bẩy và có thể dẫn tới thua lỗ lớn.

Bình luận (0)

Góp ý về phương pháp, số liệu hoặc cách bạn đang áp dụng. Bình luận hiển thị công khai sau khi gửi, có thể bị ẩn nếu vi phạm quy định. Email chỉ dùng để liên hệ lại, không hiển thị công khai.

0/800

Đang tải bình luận...

Đọc tiếp các bài khác trong cùng cụm nghiên cứu.

Xem tất cả