Quy về cùng mức tiếp xúc 184,23 triệu đồng (một hợp đồng 41I1GB000 ở giá đóng cửa 12/11/2026), một vòng mua – bán phái sinh VN30 tốn 49.473 đồng, tức 2,69 bps. Mua rồi bán cổ phiếu rổ VN30 cùng giá trị với biểu phí minh họa tốn khoảng 736.920 đồng, tức 40 bps.
Định nghĩa đầy đủ
So sánh chi phí giữa phái sinh VN30 và cổ phiếu rổ VN30 là quy mọi khoản phí, thuế của một vòng mua – bán về cùng một mức tiếp xúc thị trường, thường là giá trị danh nghĩa một hợp đồng, rồi biểu diễn bằng tiền và bằng điểm cơ bản (bps) trên giá trị đó.
Lưu ý rủi ro: Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 dùng đòn bẩy: một điểm biến động bằng 100.000 đồng trên mỗi hợp đồng, nên lãi và lỗ đều lớn hơn nhiều lần số tiền ký quỹ bỏ ra. Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải lời mời mua bán.
Những điều cần nhớ
- Mức tiếp xúc so sánh: giá trị danh nghĩa 1 hợp đồng ở giá 1.842,3 điểm = 184,23 triệu đồng (12/11/2026)
- Một vòng phái sinh theo công cụ Stockup, tham số mặc định: 49.473 đồng = 2,69 bps (
VOLATILE) - Một vòng cổ phiếu, phí môi giới minh họa 0,15%/chiều và thuế bán 0,1%: 736.920 đồng = 40 bps (
VOLATILE) - Chênh lệch một vòng: khoảng 14,9 lần, chưa tính chênh lệch giá mua bán ở cả hai bên
- Giữ phái sinh 12 tháng cần khoảng 12 lần chuyển hợp đồng: thêm khoảng 593.676 đồng phí và thuế ở cùng mức giá
Dữ liệu tính đến phiên 12/11/2026; giá đóng cửa từ Stockup Market Structure ms-v3, đã đối soát cuối ngày; phí và thuế phái sinh từ công cụ tính điểm hòa vốn Stockup, tham số mặc định, gọi ngày 12/11/2026. Biểu phí cổ phiếu là giả định minh họa, không phải biểu phí của một công ty chứng khoán cụ thể.
Quy về cùng một mức tiếp xúc
So "phí một lệnh phái sinh" với "phí một lệnh cổ phiếu" không có nghĩa, vì hai lệnh đại diện cho hai khoản tiền khác nhau. Mốc so sánh hợp lý là cùng mức tiếp xúc với rổ VN30: một hợp đồng phái sinh VN30 có giá trị danh nghĩa bằng giá × 100.000 đồng, nên phương án cổ phiếu tương ứng là mua rổ cổ phiếu trị giá đúng bằng con số đó, phân bổ theo tỷ trọng của chỉ số VN30.
Mức tiếp xúc (đồng) = 1.842,3 × 100.000 = 184.230.000
Chi phí (bps) = chi phí một vòng (đồng) ÷ mức tiếp xúc (đồng) × 10.000
Đơn vị bps (1 bps = 0,01%) giúp đọc những con số rất nhỏ so với giá trị giao dịch.
Chi phí một vòng phái sinh VN30 (công cụ phí, 12/11/2026)
Công cụ tính điểm hòa vốn Stockup, gọi với giá vào 1.842,3 điểm, một hợp đồng, tham số mặc định, trả về các khoản sau cho một vòng mở và đóng vị thế: phí môi giới hai chiều 6.600 đồng, phí của sở và phí bù trừ hai chiều 11.550 đồng, thuế 31.323 đồng. Tổng 49.473 đồng, tương đương khoảng 0,49 điểm giá. Từng khoản và cách tính được giải thích ở bài phí giao dịch hợp đồng tương lai VN30.
Khoản lớn nhất là thuế. Thuế thu nhập cá nhân của phái sinh không tính trên giá trị danh nghĩa mà trên giá trị ký quỹ ban đầu, nên nhỏ hơn nhiều so với thuế bán cổ phiếu cùng giá trị; cơ chế ở bài thuế thu nhập cá nhân khi giao dịch phái sinh. Có thể tự tính lại với tham số riêng bằng công cụ tính chi phí và điểm hòa vốn.
Chi phí một vòng cổ phiếu: phí môi giới và thuế bán
Phía cổ phiếu có hai khoản chính: phí môi giới ở cả lệnh mua và lệnh bán, và thuế 0,1% trên giá trị bán. Phí môi giới mỗi công ty một khác, thường trong khoảng vài phần nghìn đến vài phần nghìn rưỡi giá trị giao dịch; bài dùng 0,15% mỗi chiều làm ví dụ minh họa.
Ví dụ minh họa với 184,23 triệu đồng: phí mua 276.345 đồng, phí bán 276.345 đồng, thuế bán 184.230 đồng. Tổng 736.920 đồng, tức 40 bps. Nếu phí môi giới là 0,10% mỗi chiều, tổng còn 552.690 đồng (30 bps); vẫn gấp hơn 11 lần phương án phái sinh.
So sánh theo bps và theo tiền
| Khoản | Phái sinh (đồng) | Phái sinh (bps) | Cổ phiếu (đồng) | Cổ phiếu (bps) |
|---|---|---|---|---|
| Phí môi giới (2 chiều) | 6.600 | 0,36 | 552.690 | 30,00 |
| Phí sở, phí bù trừ (2 chiều) | 11.550 | 0,63 | 0 | 0,00 |
| Thuế | 31.323 | 1,70 | 184.230 | 10,00 |
| Tổng một vòng | 49.473 | 2,69 | 736.920 | 40,00 |
Bảng chứa đúng các giá trị đã vẽ. Phía cổ phiếu chưa gồm chênh lệch giá mua bán và chi phí của 30 lệnh riêng lẻ; phía phái sinh chưa gồm trượt giá.
Với biểu phí minh họa, một vòng cổ phiếu tốn gấp khoảng 14,9 lần một vòng phái sinh cho cùng mức tiếp xúc. Hai nguyên nhân: hợp đồng tương lai không chịu thuế bán 0,1% trên toàn bộ giá trị, và phí phái sinh tính theo số hợp đồng chứ không theo giá trị.
Phép so này còn thiếu hai thứ, cả hai đều làm khoảng cách thực tế khác đi:
- Chênh lệch giá mua bán và trượt giá. Mua cả rổ 30 mã nghĩa là 30 lệnh, mỗi lệnh chịu chênh lệch giá riêng và làm tròn theo lô; một hợp đồng phái sinh chỉ một lệnh nhưng cũng chịu trượt giá.
- Khả năng mua đúng tỷ trọng. Với 184 triệu đồng, một số mã giá cao không mua được đúng tỷ trọng vì lô tối thiểu, nên rổ tự mua chỉ xấp xỉ chỉ số.
Chi phí khi giữ vị thế: roll, vốn ký quỹ, cổ tức
So sánh một vòng chỉ đúng với người mở và đóng trong vài tuần. Khi giữ lâu hơn, hai phương án có cấu trúc chi phí khác hẳn nhau.
Phái sinh phải chuyển hợp đồng. VN30F1M đáo hạn mỗi tháng; giữ mức tiếp xúc 12 tháng cần khoảng 12 lần đóng hợp đồng cũ, mở hợp đồng mới. Ở cùng mức giá và biểu phí ngày 12/11/2026, 12 vòng tốn khoảng 12 × 49.473 = 593.676 đồng, tức khoảng 32 bps mỗi năm, chưa kể chênh lệch giá giữa hai kỳ hạn. Chi tiết ở bài chi phí rollover hợp đồng tương lai.
Cổ phiếu cần toàn bộ vốn, phái sinh chỉ cần ký quỹ. Mua rổ 184,23 triệu đồng phải bỏ đủ số tiền đó; phái sinh chỉ cần ký quỹ ban đầu, phần còn lại có thể để ở tài sản khác. Ngược lại, tiền ký quỹ phái sinh bị phong tỏa và lãi lỗ thanh toán hằng ngày.
Cổ tức. Người giữ cổ phiếu nhận cổ tức; người giữ hợp đồng tương lai không nhận. Về lý thuyết, cổ tức dự kiến đã được phản ánh vào giá hợp đồng tương lai qua chênh lệch với chỉ số (basis), nên không phải là khoản "mất trắng", nhưng mức phản ánh thực tế thay đổi theo từng kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Phái sinh VN30 rẻ hơn cổ phiếu bao nhiêu?
Với một vòng mua – bán cùng mức tiếp xúc 184,23 triệu đồng, phái sinh tốn 49.473 đồng (2,69 bps), cổ phiếu với biểu phí minh họa tốn 736.920 đồng (40 bps), gấp khoảng 14,9 lần. Tỷ lệ cụ thể phụ thuộc biểu phí môi giới mỗi người được áp dụng.
Vì sao phải quy về cùng giá trị?
Vì một hợp đồng phái sinh và một lệnh cổ phiếu đại diện cho hai khoản tiền khác nhau. Chỉ khi cùng mức tiếp xúc với rổ VN30, số tiền chi phí mới so sánh được. Mốc tự nhiên là giá trị danh nghĩa một hợp đồng: giá × 100.000 đồng.
Thuế phái sinh tính thế nào?
Thuế thu nhập cá nhân của giao dịch phái sinh tính trên giá trị ký quỹ ban đầu, không trên giá trị danh nghĩa. Với giá 1.842,3 điểm và tham số mặc định, công cụ Stockup ra 31.323 đồng thuế cho cả vòng mở và đóng một hợp đồng.
Mua cả rổ VN30 có thực tế không?
Có thể nhưng khó khớp đúng tỷ trọng với số vốn nhỏ, vì phải đặt 30 lệnh và mua theo lô. Phương án gần nhất cho nhà đầu tư cá nhân là chứng chỉ quỹ mô phỏng chỉ số, với chi phí quản lý riêng không nằm trong phép so của bài này.
Giữ lâu thì chi phí đổi thế nào?
Phái sinh phải chuyển hợp đồng khoảng 12 lần mỗi năm, thêm khoảng 32 bps phí và thuế ở mức giá ngày 12/11/2026, cộng chênh lệch giá giữa hai kỳ hạn. Cổ phiếu không có khoản này nhưng cần đủ 100% vốn thay vì chỉ ký quỹ.
Giữ phái sinh có nhận cổ tức không?
Không. Cổ tức chỉ trả cho người nắm cổ phiếu. Giá hợp đồng tương lai về lý thuyết đã trừ đi cổ tức dự kiến trong thời gian còn lại tới đáo hạn, nên chênh lệch giữa hợp đồng và chỉ số phản ánh một phần khoản này.
Nguồn tham khảo
- HNX – Biểu phí giao dịch chứng khoán phái sinh – hnx.vn – truy cập 12/11/2026
- VSDC – Biểu phí bù trừ, thanh toán chứng khoán phái sinh – vsdc.vn – truy cập 12/11/2026
- Bộ Tài chính – Quy định thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán – mof.gov.vn – truy cập 12/11/2026
- Công cụ tính điểm hòa vốn Stockup, tham số mặc định, gọi ngày 12/11/2026; dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (
ms-v3)
Phí, thuế và tỷ lệ ký quỹ thay đổi theo văn bản, rà soát định kỳ 6 tháng; số liệu gắn với mốc 12/11/2026.
Lưu ý rủi ro: Chi phí thấp hơn không làm rủi ro thấp hơn: phái sinh dùng đòn bẩy, nên cùng một mức tiếp xúc nhưng số tiền ký quỹ bỏ ra nhỏ hơn nhiều, và lãi lỗ được khuếch đại trên số tiền đó.
Chi phí giao dịch phái sinh tính ra đồng, cập nhật khi biểu phí đổi — đăng ký bản tin Stockup.
