Khối lượng sóng đẩy và sóng điều chỉnh đo RVOL cùng khe trung bình của từng chân sóng khung 5 phút. Trên 1.535 chân đẩy và 1.509 chân điều chỉnh của VN30F1M tới 12/11/2026, RVOL trung vị là 0,94 và 0,98.
Định nghĩa đầy đủ
Chân sóng là đoạn giá giữa hai đỉnh đáy đã xác nhận liền nhau. Trong trạng thái đỉnh và đáy cùng cao dần, chân đi lên là sóng đẩy, chân đi xuống là sóng điều chỉnh; trong trạng thái cùng thấp dần thì ngược lại. Khối lượng của chân là RVOL cùng khe trung bình của các nến 5 phút trong chân.
Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục, mô tả số liệu đã xảy ra trên mẫu, không phải tư vấn đầu tư hay quy tắc giao dịch. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.
Những điều cần nhớ
- Mẫu: 1.535 chân đẩy, 1.509 chân điều chỉnh, 2.096 chân không xếp loại, từ 29/01/2024 tới 12/11/2026
- RVOL cùng khe trung vị: chân đẩy 0,94, chân điều chỉnh 0,98
- 2024–2025: 0,95 so với 0,98; 2026: 0,92 so với 0,97
- 43,4% chân điều chỉnh có RVOL cao hơn chân đẩy liền trước (974 cặp)
- Chân sóng chỉ được biết đầy đủ khi đỉnh hoặc đáy cuối chân được xác nhận
Dữ liệu tính đến phiên 12/11/2026; số đo phiên bản ms-v3, đã đối soát cuối ngày; phiên minh họa: 09/11/2026, hợp đồng 41I1GB000, tức VN30F1M trong giai đoạn này. Chân sóng và RVOL do Stockup tính từ swing, cấu trúc và nến 5 phút công khai.
Ý tưởng cần kiểm
Một ý tưởng quen thuộc khi đọc giá cùng khối lượng: trong một xu hướng, sóng đi theo xu hướng có khối lượng lớn, còn sóng hồi ngược xu hướng có khối lượng nhỏ hơn. Ý tưởng này thường được nói như một quy luật, nhưng hiếm khi kèm số. Bài kiểm định ý tưởng xác nhận xu hướng bằng khối lượng và open interest trình bày khung kiểm định cho kiểu điều kiện này nhưng chưa có số liệu. Bài này làm phần đo: trên VN30F1M khung 5 phút từ đầu 2024, khối lượng của hai loại chân sóng có khác nhau không, khác bao nhiêu.
Đo khối lượng một chân sóng thế nào
Cách đo được chốt trước khi xem kết quả, gồm bốn quyết định:
- Chân sóng. Từ nến ngay sau đỉnh (hoặc đáy) này tới nến của đáy (hoặc đỉnh) kế tiếp, cùng hợp đồng. Đỉnh đáy là swing đã xác nhận của dữ liệu Market Structure khung 5 phút.
- Loại chân. Xét trạng thái cấu trúc thị trường tại lúc swing đầu chân được xác nhận. Trạng thái HH_HL (đỉnh và đáy cao dần): chân lên là sóng đẩy, chân xuống là sóng điều chỉnh. Trạng thái LH_LL: chân xuống là sóng đẩy, chân lên là sóng điều chỉnh. Các trạng thái khác (mở rộng, thu hẹp, đi ngang, chưa xác định) không xếp loại.
- Khối lượng của nến. Không dùng khối lượng thô, vì một chân đi qua giờ mở cửa sẽ luôn "đông" hơn chân nằm giữa trưa. Mỗi nến được chia cho trung bình khối lượng cùng khe giờ của 20 phiên trước — tức khối lượng tương đối cùng khe.
- Khối lượng của chân. Trung bình RVOL cùng khe của các nến trong chân. Bằng 1 nghĩa là chân đó đông đúng như thường lệ của các giờ nó đi qua.
Ví dụ minh họa: một chân lên kéo dài 4 nến, RVOL cùng khe lần lượt 1,4; 1,1; 0,9; 1,2. Khối lượng của chân là (1,4 + 1,1 + 0,9 + 1,2) ÷ 4 = 1,15. Nếu trạng thái lúc đáy đầu chân được xác nhận là HH_HL, đây là một chân sóng đẩy với RVOL 1,15.
Phiên 09/11/2026: từng chân sóng
Phiên 09/11/2026 có 7 chân sóng chạm vào phiên. Ba chân giảm theo hướng cấu trúc LH_LL là sóng đẩy, ba chân tăng ngược hướng là sóng điều chỉnh. Hai chân đẩy buổi sáng (09:05–10:00 và 10:15–10:50) có RVOL cùng khe trung bình 1,47 và 1,38, cao hơn hai chân điều chỉnh liền sau (0,86 và 0,81). Buổi chiều thì khác: chân đẩy 13:20–14:15 chỉ 0,81, và chân điều chỉnh cuối cùng, kéo sang phiên 10/11, lên tới 1,54 vì chứa nến cuối phiên và nến mở cửa hôm sau.
| Nhóm năm | Loại chân | Số chân | RVOL trung vị | Phân vị 25 | Phân vị 75 |
|---|---|---|---|---|---|
| 2024–2025 | Sóng đẩy | 1.064 | 0,95 | 0,74 | 1,24 |
| 2024–2025 | Sóng điều chỉnh | 1.051 | 0,98 | 0,78 | 1,25 |
| 2024–2025 | Không xếp loại | 1.433 | 0,96 | 0,74 | 1,21 |
| 2026 | Sóng đẩy | 471 | 0,92 | 0,76 | 1,20 |
| 2026 | Sóng điều chỉnh | 458 | 0,97 | 0,78 | 1,24 |
| 2026 | Không xếp loại | 663 | 0,94 | 0,73 | 1,18 |
| Toàn mẫu | Sóng đẩy | 1.535 | 0,94 | 0,74 | 1,23 |
| Toàn mẫu | Sóng điều chỉnh | 1.509 | 0,98 | 0,78 | 1,25 |
| Toàn mẫu | Không xếp loại | 2.096 | 0,96 | 0,74 | 1,20 |
Chân sóng chạm phiên 09/11/2026:
| Từ | Đến | Chiều | Trạng thái cấu trúc | Loại | RVOL cùng khe trung bình |
|---|---|---|---|---|---|
| 06/11 14:10 | 09/11 09:05 | lên | RANGE | Không xếp loại | 1,11 |
| 09/11 09:05 | 09/11 10:00 | xuống | LH_LL | Sóng đẩy | 1,47 |
| 09/11 10:00 | 09/11 10:15 | lên | LH_LL | Sóng điều chỉnh | 0,86 |
| 09/11 10:15 | 09/11 10:50 | xuống | LH_LL | Sóng đẩy | 1,38 |
| 09/11 13:00 | 09/11 13:20 | lên | LH_LL | Sóng điều chỉnh | 0,81 |
| 09/11 13:20 | 09/11 14:15 | xuống | LH_LL | Sóng đẩy | 0,81 |
| 09/11 14:15 | 10/11 09:15 | lên | LH_LL | Sóng điều chỉnh | 1,54 |
Bảng chứa đúng các giá trị đã vẽ trên biểu đồ. Nguồn: Stockup Market Structure (ms-v3), nến công khai đã đối soát cuối ngày; Stockup tự tính.
Trên biểu đồ, các chân đẩy tô đậm và chân điều chỉnh tô nhạt; số ghi trên mỗi chân là RVOL cùng khe trung bình của các nến trong chân. Phiên này khớp với cách đọc truyền thống ở buổi sáng và đi ngược ở buổi chiều, đúng kiểu phản ví dụ thường gặp: một phiên minh họa không chứng minh quy luật nào.
2024–2026: sóng đẩy có đông hơn sóng điều chỉnh không
Trên 1.535 chân sóng đẩy và 1.509 chân sóng điều chỉnh từ 29/01/2024 tới 12/11/2026, RVOL cùng khe trung vị là 0,94 ở sóng đẩy và 0,98 ở sóng điều chỉnh. Tức là, tính trên toàn mẫu, sóng đẩy không đông hơn sóng điều chỉnh, mà còn thấp hơn một chút. Xét theo cặp chân đẩy rồi điều chỉnh liền nhau, chỉ 423 trên 974 cặp (43,4%) có chân đẩy đông hơn chân điều chỉnh.
Ba điều cần giữ khi đọc các con số trên:
- Đây là trung vị của hàng nghìn chân. Từng chân dao động rất rộng quanh trung vị; khoảng giữa phân vị 25 và 75 của cả hai loại chồng lên nhau phần lớn.
- Chưa trừ chi phí, không phải lợi nhuận. Bài đo khối lượng, không đo kết quả của bất kỳ cách giao dịch nào.
- Một chân không độc lập với chân trước. Chân điều chỉnh nối liền chân đẩy, cùng phiên, cùng bối cảnh khối lượng; số chân lớn không có nghĩa là số "quan sát độc lập" lớn tương ứng.
Chân sóng chỉ biết sau khi xác nhận
Phép đo này nhìn lại quá khứ. Một chân sóng chỉ có điểm kết thúc khi swing cuối chân được xác nhận, mà ở khung 5 phút việc xác nhận cần ít nhất 3 nến sau đỉnh hoặc đáy. Trong lúc giá đang chạy, không ai biết chân hiện tại sẽ dài bao nhiêu, sẽ được xếp loại gì, hay khối lượng trung bình của nó cuối cùng là bao nhiêu.
Loại chân cũng phụ thuộc trạng thái cấu trúc tại thời điểm xác nhận swing đầu chân, tức một thông tin đã có trước khi chân bắt đầu được đo — bài chọn mốc này để không dùng trạng thái của tương lai. Dù vậy, bảng kết quả vẫn là thống kê sau sự việc. Biến nó thành một điều kiện dùng trong phiên đòi hỏi viết lại theo dữ liệu point-in-time, như bài độ trễ xác nhận swing và look-ahead khi backtest giải thích.
Các bài liên quan trong loạt: khuôn khối lượng theo giờ ở phiên khối lượng bất thường theo khe giờ, bốn lớp đọc giá ở price action là gì.
Câu hỏi thường gặp
Sóng đẩy có khối lượng lớn hơn sóng điều chỉnh không?
Trên mẫu VN30F1M từ 2024 tới 12/11/2026 thì không. RVOL cùng khe trung vị của sóng đẩy là 0,94, của sóng điều chỉnh là 0,98, và chỉ 43,4% cặp chân liền nhau có chân đẩy đông hơn. Cách đọc "sóng đẩy phải có khối lượng lớn" không đúng như một quy luật chung trên khung 5 phút.
Đo khối lượng một chân sóng thế nào?
Lấy các nến 5 phút từ sau đỉnh (hoặc đáy) đầu chân tới đáy (hoặc đỉnh) cuối chân. Chia khối lượng mỗi nến cho trung bình cùng khe giờ của 20 phiên trước, rồi lấy trung bình các tỉ số đó. Kết quả bằng 1 nghĩa là chân sóng đông đúng như thường lệ của các giờ nó đi qua.
Vì sao dùng RVOL cùng khe thay cho khối lượng thô?
Vì khối lượng VN30F1M có nhịp trong ngày rất mạnh: đầu phiên và cuối phiên đông gấp nhiều lần giữa trưa. Một chân sóng đi qua giờ mở cửa sẽ luôn có khối lượng thô lớn, dù không có gì khác thường. Chia cho mức thường lệ của cùng khe giờ loại bỏ hiệu ứng này trước khi so hai loại chân.
Có thể dùng điều này ngay trong phiên không?
Không trực tiếp. Chân sóng chỉ có điểm cuối khi swing cuối chân được xác nhận, ở khung 5 phút là ít nhất 15 phút sau đỉnh hoặc đáy. Trong lúc giá đang chạy, chưa biết chân hiện tại dài bao nhiêu và khối lượng trung bình cuối cùng là bao nhiêu. Bảng trong bài là thống kê nhìn lại.
Kết quả có giống nhau qua các năm không?
Gần giống. Giai đoạn 2024–2025, trung vị là 0,95 ở sóng đẩy và 0,98 ở sóng điều chỉnh; năm 2026 là 0,92 và 0,97. Chênh lệch nhỏ và cùng chiều ở cả hai giai đoạn, nhưng dải phân vị 25–75 của hai loại chồng lên nhau gần hết.
Khối lượng sóng điều chỉnh thấp có ý nghĩa gì?
Trên mẫu này, nó chỉ cho biết chân điều chỉnh đó vắng hơn thường lệ của các giờ nó đi qua. Bảng kết quả không đo điều gì xảy ra sau chân đó, nên không thể suy ra chân tiếp theo sẽ đi đâu. Một phép đo như vậy cần định nghĩa sự kiện, cỡ mẫu và kết quả riêng.
Nguồn tham khảo
- HNX – Thống kê giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30 – hnx.vn – truy cập 12/11/2026
- Dữ liệu swing và trạng thái cấu trúc: Stockup Market Structure (
ms-v3),/swings,/structurekhung 5 phút, đã đối soát cuối ngày - Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (
ms-v3): swing, cấu trúc và nến 5 phút đã đối soát cuối ngày; chân sóng và RVOL do Stockup tính
Tham số swing (3 nến mỗi bên, 1,5 × ATR14) của ms-v3 và cửa sổ 20 phiên của RVOL được rà soát định kỳ 6 tháng; số liệu gắn với mốc 12/11/2026.
Lưu ý rủi ro: Bài viết mô tả khối lượng của các chân sóng đã xảy ra, không gợi ý vào hay ra lệnh theo sóng đẩy hay sóng điều chỉnh, không đánh giá chiến lược nào. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.
Khối lượng của từng chân sóng kể một câu chuyện khác với giá — đăng ký bản tin Stockup để nhận phần tiếp theo của loạt bài.
