Phiên Basis Z-Score Cực Đoan Rơi Vào Loại Phiên Nào?

Trên 658 phiên có basis z-score (05/02/2024–16/10/2026), 38 phiên có z từ −2 trở xuống và 30 phiên từ +2 trở lên. Phiên xu hướng giảm chiếm 21,1% và 26,7% ở hai nhóm này, so với 14,3% ở mọi phiên; phiên đi ngang ít hơn ở nhóm z ≥ +2.

Định nghĩa đầy đủ

Ghép basis z-score với loại phiên là đặt basis z-score đóng cửa của một phiên cạnh nhãn session của chính phiên đó, rồi đếm tỉ lệ từng loại phiên trong mỗi nhóm z-score. Cả hai đại lượng chỉ có sau khi phiên kết thúc, nên đây là mô tả đồng thời, không nói về phiên sau.

Lưu ý rủi ro: Nội dung mang tính giáo dục, không phải tư vấn đầu tư. Các tỉ lệ mô tả những phiên đã qua, không gợi ý vào hay ra lệnh khi basis lệch xa và không nói gì về phiên tới. Hợp đồng tương lai dùng đòn bẩy nên lãi và lỗ đều bị khuếch đại.

Những điều cần nhớ

• 658 phiên có basis_z và nhãn session, 05/02/2024–16/10/2026
• z ≤ −2 (38 phiên): TREND_DAY_DOWN 21,1%, TREND_DAY_UP 10,5%
• z ≥ +2 (30 phiên): TREND_DAY_DOWN 26,7%, TREND_DAY_UP 23,3%, RANGE_DAY 16,7%
• z từ +1 tới +2 (88 phiên): TREND_DAY_UP 30,7%, so với 17,6% ở mọi phiên có z
• Hai đuôi chỉ có 68 phiên: một phiên đổi nhãn làm tỉ lệ đổi 2,6–3,3 điểm

Dữ liệu tính đến phiên 16/10/2026; số đo từ phiên bản ms-v3 và pos-v1, đã đối soát cuối ngày; quy tắc gán nhãn regime-v1.

Mẫu: 658 phiên có z-score

Basis z-score đo basis đóng cửa của một phiên lệch bao nhiêu độ lệch chuẩn so với basis ở cùng giờ của 20 phiên trước, không tính các phiên thuộc tuần đáo hạn. Từ +2 trở lên, trường basis_stretch của bộ nhãn trạng thái gọi là HIGH; từ −2 trở xuống là LOW.

Loại phiên theo quy tắc ở bài phiên xu hướng và phiên đi ngang: TREND_DAY_UP, TREND_DAY_DOWN, RANGE_DAY hoặc MIXED_DAY. Nhãn do Stockup áp bảng quy tắc regime-v1 lên số đo ms-v3 và pos-v1; ngưỡng là giá trị khởi điểm, chưa hiệu chỉnh; nhãn mô tả trạng thái, không phải gợi ý vào ra lệnh.

Basis z-score khung ngày đầu tiên có ở phiên 05/02/2024, sau đủ baseline. Từ đó tới 16/10/2026 có 658 phiên mang cả hai đại lượng. Năm nhóm z-score: ≤ −2; −2 tới −1; −1 tới +1; +1 tới +2; ≥ +2.

Loại phiên theo năm nhóm z-score

basis_z khung ngày của pos-v1; nhãn session theo regime-v1; thân phiên = giá ATC − giá mở cửa. Mỗi dòng là cùng một phiên, không phải phiên sau.

Đọc theo cột thân phiên trung bình: −4,19 và −5,00 điểm ở hai nhóm z âm, +0,80 ở nhóm giữa, +3,67 và +4,60 điểm ở hai nhóm z dương. Basis z-score và hướng của phiên có đi cùng nhau, nhưng yếu: tương quan giữa basis_z và thân phiên trên 658 phiên là 0,17.

Ở nhóm +1 tới +2, phiên xu hướng tăng chiếm 30,7%, gần gấp đôi tỉ lệ chung 17,6%. Ở nhóm −2 tới −1, phiên xu hướng giảm chiếm 18,1%, so với 14,3%.

Hai đuôi: ≤ −2 và ≥ +2

z ≤ −2 (38 phiên). Phiên xu hướng giảm 21,1%, phiên xu hướng tăng 10,5%. Tổng phiên xu hướng là 31,6%, gần đúng mức chung 31,9% — cái đổi là hướng, không phải số phiên xu hướng. Phiên đi ngang 26,3%, như mọi phiên.

z ≥ +2 (30 phiên). Phiên xu hướng chiếm 50,0%, cả hai hướng đều nhiều hơn mức chung: tăng 23,3%, giảm 26,7%. Phiên đi ngang chỉ 16,7%. Nhóm này là những phiên đi xa hơn: biên độ trung bình 1,93% giá và thân chiếm 0,58 biên độ, so với 1,45% và 0,48 ở mọi phiên có z.

Đuôi dương không phải "phiên tăng". 18 trên 30 phiên có thân dương; 8 phiên là TREND_DAY_DOWN. Phản ví dụ:

• 22/07/2026: z +2,51, phiên xu hướng giảm.
• 02/10/2026, hợp đồng 41I1GA000 — tức VN30F1M trong giai đoạn này: z +2,02, phiên hỗn hợp.
• 07/08/2026: z −5,19, phiên đi ngang. Trong bốn giá trị âm sâu nhất mẫu, chỉ hai là phiên xu hướng giảm: 16/01/2025 (−5,29) và 25/12/2025 (−5,25); giá trị sâu nhất, 18/07/2024 (−5,64), là phiên hỗn hợp.

Phiên sau những ngày basis vượt ±2 ra sao — câu hỏi khác với bài này — được đo ở bài basis z-score vượt 2: phiên sau ra sao.

Vì sao hai đại lượng đi cùng nhau

Cả hai được đo ở cùng một thời điểm: giá đóng cửa của cùng một phiên. Basis z-score so khoảng chênh giữa hợp đồng và chỉ số lúc đóng cửa với mức thường lệ; loại phiên đo giá hợp đồng đã đi bao xa trong ngày. Ở những phiên giá đi mạnh, hợp đồng thường dịch chuyển xa hơn chỉ số một chút theo hướng đi, nên basis lệch theo cùng hướng.

Vì vậy quan hệ này là mô tả đồng thời, không phải nhân quả: basis lệch không "gây ra" phiên xu hướng, và phiên xu hướng không "gây ra" basis lệch theo nghĩa có thể tách riêng. Cả hai cùng phản ánh một phiên giá đi xa.

Mỗi phiên cũng không độc lập hoàn toàn với các phiên khác: các phiên z ≤ −2 tập trung ở năm 2024 (18 phiên) và 2025 (15 phiên), chỉ 5 phiên ở năm 2026. Phân phối basis đổi theo năm, như bài phân phối basis VN30F1M 2024–2026 đã đo.

Giới hạn của mô tả

• Hai đuôi chỉ có 68 phiên. Với 38 phiên, mỗi phiên là 2,6 điểm phần trăm; với 30 phiên là 3,3 điểm. Chênh lệch 7 điểm ở nhóm z ≤ −2 tương đương khoảng ba phiên. Xem cỡ mẫu và ý nghĩa thống kê.
• Không dùng được trong phiên. Cả hai đại lượng đều chỉ có sau giờ đóng cửa. Một quy tắc dùng chúng làm điều kiện trong cùng phiên là dùng thông tin chưa có.
• Ngưỡng là giá trị khởi điểm. Ngưỡng ±2 của basis_stretch và các ngưỡng loại phiên chưa hiệu chỉnh; ngưỡng khác sẽ cho nhóm khác.
• Không nói về phiên sau. Phiên kế tiếp sau một phiên xu hướng gần như không khác phiên bình thường, như bài sau phiên xu hướng, phiên kế tiếp của VN30F1M ra sao đã đếm. Tỉ lệ chung của các loại phiên có ở bài phân bố loại phiên VN30F1M 2024–2026.

Câu hỏi thường gặp

Phiên có basis z-score dưới −2 thường là loại phiên nào?

Trong 38 phiên có z từ −2 trở xuống, 42,1% là phiên hỗn hợp, 26,3% phiên đi ngang, 21,1% phiên xu hướng giảm và 10,5% phiên xu hướng tăng. So với mọi phiên có z, tỉ lệ phiên xu hướng giảm cao hơn khoảng 7 điểm, tương đương chừng ba phiên trên mẫu 38 phiên.

Basis z-score cao có hay đi cùng phiên tăng không?

Ở nhóm +1 tới +2 thì có: phiên xu hướng tăng chiếm 30,7%, so với 17,6% chung. Nhưng ở nhóm từ +2 trở lên, phiên xu hướng giảm (26,7%) còn nhiều hơn phiên xu hướng tăng (23,3%). Nhóm này đặc trưng bởi biên độ rộng hơn, không phải bởi một hướng cố định.

Vì sao z-score và loại phiên được đo trên cùng một phiên?

Vì câu hỏi của bài là những phiên basis lệch xa trông như thế nào, không phải phiên sau đó ra sao. Cả hai đều tính từ giá đóng cửa, nên chúng mô tả cùng một ngày từ hai góc. Phiên sau những ngày basis vượt ±2 là câu hỏi riêng, được đo ở một bài khác.

Phiên basis cực đoan có ít phiên đi ngang hơn không?

Ở đuôi dương thì có: phiên đi ngang chỉ chiếm 16,7% ở nhóm z từ +2 trở lên, so với 25,7% ở mọi phiên. Ở đuôi âm thì không: 26,3%, gần như mức chung. Với 30 và 38 phiên, mỗi phiên là khoảng 3 điểm phần trăm, nên khác biệt này còn rất mỏng.

38 phiên có đủ để kết luận không?

Đủ để mô tả, chưa đủ để khẳng định. Với 38 phiên, một phiên đổi nhãn làm tỉ lệ đổi 2,6 điểm phần trăm, và các phiên này tập trung ở năm 2024 và 2025. Kết quả cần được đọc như mô tả của một giai đoạn, kèm các phản ví dụ như phiên 07/08/2026: z −5,19 nhưng là phiên đi ngang.

Mô tả này có dùng để đoán phiên sau không?

Không. Bài đặt basis z-score và loại phiên của cùng một ngày cạnh nhau; cả hai chỉ có sau giờ đóng cửa và không nói gì về phiên tới. Kết quả trên dữ liệu quá khứ cũng không bảo đảm lặp lại. Một ý tưởng giao dịch cần được kiểm định riêng, có cỡ mẫu và chi phí.

Nguồn tham khảo

• HNX – Hợp đồng tương lai chỉ số VN30: đặc tả hợp đồng, thời gian giao dịch và ngày giao dịch cuối cùng – hnx.vn – truy cập 19/10/2026
• HOSE – Quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số HOSE-Index (chỉ số VN30) và thời gian giao dịch – hsx.vn – truy cập 19/10/2026
• Dữ liệu thị trường: Stockup Market Structure (ms-v3) và Positioning (pos-v1), đã đối soát cuối ngày; nhãn do Stockup áp bảng quy tắc regime-v1 lên số đo

Số liệu gắn với 658 phiên 05/02/2024–16/10/2026, baseline 20 phiên của pos-v1 và ngưỡng khởi điểm của regime-v1, được rà soát định kỳ 6 tháng.

---

Lưu ý rủi ro: Bài viết mô tả loại phiên của những ngày basis lệch xa trên dữ liệu đã xảy ra, không gợi ý hành động giao dịch nào dựa trên basis hay loại phiên. Chứng khoán phái sinh dùng đòn bẩy — lãi và lỗ đều được khuếch đại.

Hai con số cùng cực chưa chắc là nguyên nhân của nhau — đăng ký bản tin Stockup để nhận các phép đo liên tầng tiếp theo.