Thanh toán lãi lỗ hằng ngày (Mark-to-Market)

Thanh toán lãi lỗ hằng ngày là cơ chế cuối mỗi phiên giao dịch, lãi hoặc lỗ của vị thế đang mở được tính dựa trên giá thanh toán hằng ngày và cộng/trừ trực tiếp vào tài khoản ký quỹ. Đây là đặc điểm khác biệt lớn giữa phái sinh và giao dịch cổ phiếu cơ sở.

Định nghĩa đầy đủ

Thanh toán lãi lỗ hằng ngày (daily mark-to-market) là cơ chế VSD áp dụng để xác định lãi/lỗ của mọi vị thế phái sinh đang mở vào cuối mỗi phiên giao dịch, dựa trên giá thanh toán hằng ngày do HNX công bố. Số lãi/lỗ này được cộng hoặc trừ trực tiếp vào tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư, ảnh hưởng ngay đến tỷ lệ sử dụng tài khoản.

Cơ chế thanh toán lãi lỗ hằng ngày hoạt động ra sao

Cuối mỗi phiên, hệ thống lấy chênh lệch giữa giá thanh toán hằng ngày hôm nay so với giá thanh toán hằng ngày hôm trước (hoặc giá mở vị thế nếu vị thế mới mở trong phiên), nhân với hệ số nhân hợp đồng. Kết quả được cộng thẳng vào (nếu lãi) hoặc trừ thẳng khỏi (nếu lỗ) tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư, ngay trong ngày giao dịch đó.

Giá thanh toán hằng ngày dùng để làm gì

Giá thanh toán hằng ngày do HNX xác định cuối mỗi phiên theo quy chế giao dịch, là mức giá duy nhất dùng làm cơ sở tính lãi/lỗ tạm thời cho vị thế đang mở. Giá này không nhất thiết trùng với giá khớp lệnh cuối cùng trong phiên.

Vì sao phái sinh thanh toán hằng ngày còn cổ phiếu cơ sở thì không

Với cổ phiếu, lãi/lỗ chỉ ghi nhận khi nhà đầu tư thực sự bán ra. Với phái sinh, vì có đòn bẩy và vị thế có thể giữ nhiều phiên liên tiếp, cơ chế thanh toán hằng ngày giúp giới hạn rủi ro mất khả năng thanh toán trong toàn hệ thống, đảm bảo tài khoản ký quỹ luôn phản ánh đúng giá trị vị thế hiện tại thay vì để lỗ tích lũy không kiểm soát đến cuối kỳ.

Mối liên hệ giữa thanh toán hằng ngày và call margin

Lỗ hằng ngày làm giảm trực tiếp giá trị ký quỹ thực có trong tài khoản. Nếu khoản lỗ đủ lớn khiến tỷ lệ ký quỹ tụt dưới ngưỡng duy trì, nhà đầu tư sẽ nhận yêu cầu bổ sung ký quỹ (call margin) ngay trong hoặc sau phiên đó.

Ai thực hiện việc thanh toán này (vai trò VSD)

VSD là đơn vị thực hiện bù trừ, chuyển lãi/lỗ giữa các tài khoản ký quỹ hằng ngày dựa trên giá thanh toán do HNX công bố — đảm bảo toàn bộ quá trình diễn ra tự động, không cần nhà đầu tư thao tác thủ công.

Ví dụ minh họa thanh toán lãi lỗ 1 phiên của vị thế VN30F1M

Ví dụ minh họa: nhà đầu tư Long 1 hợp đồng VN30F1M tại giá thanh toán hằng ngày hôm qua 1.250 điểm. Cuối phiên hôm nay, giá thanh toán hằng ngày là 1.243 điểm. Lỗ tạm tính = (1.243 − 1.250) × 100.000đ (hệ số nhân minh họa) = −700.000đ, được trừ thẳng vào tài khoản ký quỹ ngay trong ngày.

Mở rộng ví dụ trên qua nhiều phiên liên tiếp cho thấy số dư ký quỹ biến động ra sao theo cơ chế mark-to-market:

Mốc	Giá thanh toán hằng ngày	Lãi/Lỗ trong phiên	Số dư ký quỹ
T0 — Mở vị thế	1.250 điểm	—	20.000.000đ
T1	1.243 điểm	−700.000đ	19.300.000đ
T2	1.251 điểm	+800.000đ	20.100.000đ
T3	1.258 điểm	+700.000đ	20.800.000đ
T4 — Đóng vị thế	1.260 điểm (giá khớp)	+200.000đ	21.000.000đ

Ví dụ minh họa mở rộng từ ví dụ T0→T1 ở trên (hệ số nhân minh họa 100.000đ/điểm, ký quỹ ban đầu minh họa 20.000.000đ) — không phải số liệu tài khoản thực tế.

Thanh toán hằng ngày dễ hiểu sai ở đâu

• Nhầm thanh toán hằng ngày với việc đóng vị thế — đây chỉ là bước cộng/trừ tạm tính khi vị thế vẫn đang mở; lãi/lỗ thực tế chỉ chốt hoàn toàn khi đóng vị thế hoặc hợp đồng đáo hạn.
• Nghĩ giá thanh toán hằng ngày giống giá đóng cửa — giá thanh toán hằng ngày được HNX xác định theo quy chế riêng cho thị trường phái sinh, có thể khác giá khớp lệnh cuối cùng trong phiên.
• Bất ngờ khi số dư tài khoản đổi dù chưa đặt lệnh nào — vì vị thế đang mở vẫn bị cộng/trừ theo giá thanh toán hằng ngày mỗi phiên, không cần thao tác gì thêm.

Câu hỏi thường gặp về mark-to-market

Thanh toán lãi lỗ hằng ngày khác gì với khi đóng vị thế?

Thanh toán hằng ngày chỉ là bước cộng/trừ tạm tính dựa trên giá thanh toán cuối phiên trong khi vị thế vẫn đang mở; lãi/lỗ thực tế chỉ được xác định hoàn toàn khi nhà đầu tư đóng vị thế hoặc hợp đồng đáo hạn.

Vì sao cần thanh toán hằng ngày thay vì chờ đến khi đóng vị thế?

Cơ chế này giúp giới hạn rủi ro mất khả năng thanh toán trong toàn hệ thống, đảm bảo tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư luôn phản ánh đúng giá trị vị thế hiện tại thay vì tích lũy lỗ không kiểm soát đến cuối kỳ.

Giá thanh toán hằng ngày có giống giá đóng cửa không?

Không hoàn toàn giống; giá thanh toán hằng ngày được HNX xác định theo quy chế riêng cho thị trường phái sinh, có thể khác với giá khớp lệnh cuối cùng trong phiên của chỉ số cơ sở.

Nếu tài khoản không đủ tiền sau khi bị trừ lãi/lỗ hằng ngày thì sao?

Nhà đầu tư sẽ nhận yêu cầu bổ sung ký quỹ (call margin) từ công ty chứng khoán; nếu không bổ sung kịp thời theo quy định, vị thế có thể bị đóng bắt buộc để đưa tài khoản về ngưỡng an toàn.

Thanh toán hằng ngày áp dụng cho cả vị thế Long và Short không?

Có, cơ chế áp dụng như nhau cho cả hai chiều vị thế; vị thế Long lãi khi giá tăng còn vị thế Short lãi khi giá giảm, và mức lãi/lỗ đều được cộng/trừ vào tài khoản ký quỹ cuối mỗi phiên.

Nguồn tham khảo

• VSD – Thông tin ký quỹ chứng khoán phái sinh – vsdc.vn – truy cập 26/08/2026
• ThuVienPhapLuat – Quy định về giá thanh toán cuối ngày và giá thanh toán cuối cùng của hợp đồng tương lai – thuvienphapluat.vn – truy cập 26/08/2026

Công thức chi tiết tính giá thanh toán hằng ngày cần đối chiếu với quy chế giao dịch hiện hành của HNX.

---

Lưu ý rủi ro: Nội dung trên đây mô tả cơ chế vận hành, không phải số liệu ước tính lãi lỗ thực tế.

Xem thêm bài VN30F1M là gì và Ký quỹ chứng khoán phái sinh. Hiểu cơ chế thanh toán hằng ngày giúp bạn quản lý tài khoản phái sinh chủ động hơn — đăng ký bản tin StockUp để tìm hiểu thêm.