Phần lớn chuỗi liên tục dùng hợp đồng tháng gần nhất (F1M) làm nền vì đây là hợp đồng thanh khoản cao nhất trong phần lớn thời gian; hợp đồng tháng kế tiếp (F2M) đôi khi được dùng cho mục đích khác (ví dụ phân tích spread liên kỳ hạn) nhưng ít phù hợp làm chuỗi chính vì thanh khoản thấp hơn ở phần lớn thời điểm.
Định nghĩa đầy đủ
Việc chọn hợp đồng F1M hay F2M để ghép chuỗi liên tục là quyết định về việc dùng dữ liệu giá của hợp đồng tháng gần nhất hay tháng kế tiếp làm "hợp đồng chính" tại mỗi thời điểm trước khi roll. Lựa chọn này ảnh hưởng trực tiếp đến độ thanh khoản của dữ liệu và mức độ đại diện cho hành vi giá mà đa số nhà đầu tư quan sát.
Những điều cần nhớ
- F1M (hợp đồng tháng gần nhất) thường có thanh khoản cao nhất trong phần lớn vòng đời trước khi chuyển sang giai đoạn sát đáo hạn.
- Phần lớn chuỗi liên tục dùng cho backtest chiến lược phổ thông xây dựng trên nền F1M vì đại diện tốt hơn cho hành vi giá đa số nhà đầu tư quan sát hằng ngày.
- F2M có thể phù hợp cho mục đích phân tích riêng (ví dụ so sánh cấu trúc giá giữa các kỳ hạn), nhưng ít phù hợp làm chuỗi chính do thanh khoản thường thấp hơn.
- Trộn lẫn tiêu chí chọn hợp đồng không nhất quán giữa các đoạn thời gian tạo ra chuỗi dữ liệu không đồng nhất, khó tái lập kết quả.
- Lựa chọn F1M/F2M là một quyết định độc lập với phương pháp chọn ngày roll — hai quyết định phải nhất quán với nhau khi mô tả phương pháp ghép chuỗi.
F1M và F2M khác nhau ở điểm nào trong dữ liệu
VN30F1M là hợp đồng tương lai chỉ số VN30 có kỳ hạn gần nhất, còn VN30F2M là hợp đồng kỳ hạn kế tiếp. Cả hai luôn tồn tại song song trên bảng giao dịch, nhưng khác nhau về mức độ được nhà đầu tư quan tâm tại mỗi thời điểm: F1M thường tập trung phần lớn thanh khoản và Open Interest trong phần lớn vòng đời của nó, trong khi F2M chỉ trở thành hợp đồng được giao dịch nhiều nhất khi F1M tiến gần ngày đáo hạn.
Với người mới tiếp cận dữ liệu phái sinh, dễ nhầm rằng "F1M" là một mã hợp đồng cố định — thực chất đây là một vị trí tương đối (hợp đồng gần đáo hạn nhất tại một thời điểm), không phải một mã cụ thể duy nhất. Khi hợp đồng đang giữ vị trí F1M đáo hạn, hợp đồng từng là F2M sẽ trở thành F1M mới. Vì vậy khi nói "ghép chuỗi từ F1M", thực chất là ghép chuỗi từ một dãy các hợp đồng khác nhau, mỗi hợp đồng chỉ giữ vai trò "F1M" trong đúng một giai đoạn của vòng đời nó.
Vì sao phần lớn chuỗi liên tục dùng F1M làm hợp đồng chính
Vì mục tiêu của phần lớn chuỗi hợp đồng liên tục là phản ánh mức giá mà đa số nhà đầu tư thực sự giao dịch tại mỗi thời điểm, F1M — với thanh khoản cao nhất trong phần lớn vòng đời — thường được chọn làm hợp đồng nền. Dữ liệu giá của F1M ít bị nhiễu bởi khối lượng giao dịch mỏng hơn so với việc dùng F2M ở những giai đoạn F2M chưa thu hút nhiều sự quan tâm.
Đây cũng là quy ước phổ biến trong ngành đối với phần lớn hợp đồng tương lai chỉ số trên các thị trường khác, không riêng VN30F1M: chuỗi "generic front-month" (hợp đồng tháng gần nhất tổng quát) gần như luôn được xây trên nền F1M, và các chuỗi dựa trên kỳ hạn xa hơn (F2M, F3M...) thường chỉ dùng cho mục đích phân tích chuyên biệt thay vì làm chuỗi tham chiếu mặc định.
Trường hợp nào cân nhắc dùng F2M hoặc kết hợp nhiều kỳ hạn
F2M vẫn có chỗ dùng riêng, đặc biệt cho các phân tích cần so sánh cấu trúc giá giữa các kỳ hạn khác nhau (ví dụ chênh lệch giá F1M–F2M theo thời gian) — mục đích này khác hẳn với việc dựng một chuỗi giá liên tục làm nền cho backtest chiến lược phổ thông. Một số phương pháp phức tạp hơn còn kết hợp cả F1M và F2M theo trọng số thay đổi dần quanh mỗi lần roll để làm mượt quá trình chuyển đổi, nhưng đây là kỹ thuật nâng cao nằm ngoài phạm vi lựa chọn đơn giản "dùng F1M hay F2M" của bài này.
Một trường hợp khác cần cân nhắc dùng F2M là khi F1M bước vào giai đoạn thanh khoản sụt giảm mạnh sát ngày đáo hạn — đúng giai đoạn mà phần lớn phương pháp roll đã chọn chuyển sang hợp đồng kế tiếp trước khi xảy ra (xem bài phương pháp chọn ngày roll). Nói cách khác, việc chọn ngày roll hợp lý phần nào đã giải quyết sẵn vấn đề thanh khoản thấp của F1M gần đáo hạn, nên với phần lớn mục đích backtest phổ thông, kết hợp đúng phương pháp roll với F1M vẫn là lựa chọn đơn giản và đủ tốt hơn là chuyển hẳn sang dùng F2M.
Rủi ro dữ liệu khi trộn lẫn tiêu chí chọn hợp đồng không nhất quán
Nếu một chuỗi dữ liệu đôi khi dùng F1M, đôi khi dùng F2M mà không ghi rõ quy tắc chuyển đổi nhất quán, kết quả là một chuỗi không đồng nhất về bản chất — khó giải thích khi so sánh với kết quả của người khác dùng quy tắc khác, và khó xác định chính xác nguyên nhân khi backtest cho kết quả bất thường ở một đoạn thời gian cụ thể.
Rủi ro này đặc biệt dễ xảy ra khi dữ liệu được ghép từ nhiều đợt tải khác nhau, ở nhiều thời điểm khác nhau, có thể bằng nhiều công cụ hoặc nhiều phiên bản cấu hình khác nhau của cùng một công cụ. Một cách phòng ngừa đơn giản là luôn ghi lại rõ ràng quy tắc chọn hợp đồng (F1M hay F2M, và tiêu chí chuyển đổi nếu có) như một phần siêu dữ liệu đi kèm bộ dữ liệu, thay vì chỉ lưu lại chuỗi giá mà không kèm mô tả phương pháp tạo ra nó.
Ví dụ minh họa ảnh hưởng của lựa chọn hợp đồng đến một chỉ báo đơn giản
Giả sử một chỉ báo trung bình động 20 phiên tính trên chuỗi ghép từ F1M cho giá trị X vào một ngày minh họa. Nếu đúng đoạn đó thanh khoản F1M giảm bất thường (ví dụ do một kỳ nghỉ dài) trong khi F2M ổn định hơn, chỉ báo tính trên chuỗi ghép từ F2M ở đúng đoạn đó có thể cho giá trị khác X đáng kể.
| Nguồn ghép chuỗi (minh họa) | Trung bình động 20 phiên (điểm, minh họa) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chuỗi ghép từ F1M | X | Thanh khoản F1M giảm bất thường ở đoạn này |
| Chuỗi ghép từ F2M | X ± chênh lệch minh họa | F2M ổn định hơn ở cùng đoạn |
Số liệu hoàn toàn minh họa, không phải giá VN30F1M/VN30F2M thật.
Nhìn rộng hơn, quyết định chọn F1M hay F2M chỉ là một trong ba nhóm quyết định phương pháp luận khi ghép chuỗi hợp đồng liên tục — cùng với phương pháp chọn ngày roll và phương pháp điều chỉnh giá (xem tổng quan ở bài chuỗi hợp đồng liên tục VN30F1M là gì). Một chuỗi dữ liệu đáng tin cậy cần công bố rõ cả ba quyết định này cùng lúc, không chỉ riêng một quyết định.
Câu hỏi thường gặp về chọn hợp đồng ghép chuỗi
Vì sao phần lớn chuỗi liên tục dùng F1M thay vì F2M?
Vì hợp đồng tháng gần nhất (F1M) thường có thanh khoản cao nhất trong phần lớn vòng đời giao dịch, đại diện tốt hơn cho mức giá mà đa số nhà đầu tư thực sự giao dịch tại mỗi thời điểm.
Có nên dùng F2M để tránh vùng thanh khoản thấp sát đáo hạn của F1M không?
Đây là một lựa chọn hợp lệ về mặt phương pháp luận, nhưng cần cân nhắc rằng F2M cũng có giai đoạn thanh khoản thấp riêng (khi nó chưa trở thành hợp đồng gần nhất); quan trọng là chọn tiêu chí roll phù hợp hơn là đổi hẳn sang F2M.
Trộn F1M và F2M trong cùng một chuỗi có vấn đề gì?
Có, nếu tiêu chí chuyển đổi giữa hai loại hợp đồng không được xác định rõ và áp dụng nhất quán, chuỗi dữ liệu sẽ khó tái lập và khó giải thích khi so sánh với kết quả của người khác dùng quy tắc khác.
Lựa chọn F1M/F2M có liên quan đến phương pháp chọn ngày roll không?
Có liên quan nhưng là hai quyết định độc lập: một quyết định chọn "dùng hợp đồng nào" tại mỗi thời điểm, quyết định còn lại chọn "chuyển lúc nào" — cả hai cần được mô tả rõ và nhất quán khi công bố phương pháp ghép chuỗi.
Có công cụ nào tự động chọn F1M/F2M theo Open Interest không?
Nhiều công cụ ghép chuỗi thương mại/mã nguồn mở hỗ trợ quy tắc chọn hợp đồng theo Open Interest hoặc khối lượng, nhưng NĐT tự ghép dữ liệu nên xác nhận và ghi rõ quy tắc cụ thể công cụ đang áp dụng thay vì mặc định tin vào cấu hình sẵn có.
Nguồn tham khảo
- Open Interest và khối lượng giao dịch phái sinh – định nghĩa Open Interest, khối lượng giao dịch (nội bộ site)
- HNX – Sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số VN30 theo kỳ hạn – hnx.vn – truy cập 30/08/2026
Lưu ý rủi ro: Nội dung trong bài mang tính giáo dục về phương pháp luận dữ liệu, không phải khuyến nghị đầu tư. Bài không khẳng định dùng F1M hay F2M giúp chiến lược "lãi hơn"; chỉ so sánh về đặc tính thanh khoản và tính đại diện của dữ liệu.
Xem thêm bài chuỗi hợp đồng liên tục VN30F1M là gì và mã hợp đồng KRX làm đứt chuỗi dữ liệu. Muốn nhận checklist chọn dữ liệu ghép chuỗi trước khi backtest? Đăng ký bản tin StockUp để cập nhật loạt bài phương pháp luận dữ liệu phái sinh.
Tuan Nguyen
Founder
18+ năm xây dựng sản phẩm Web, SaaS, FinTech và Blockchain — hơn 120 dự án thực tế, kết hợp kinh nghiệm đầu tư chứng khoán và phát triển hệ thống phân tích, giao dịch tài chính.
